diff --git a/特征值.md b/特征值.md deleted file mode 100644 index 88df868..0000000 --- a/特征值.md +++ /dev/null @@ -1,272 +0,0 @@ -## 第四章 方阵的相似化问题 - -### 4.1 特征值与特征向量 - -#### 4.1.1 基本概念与求法 - ->[!note] **定义 4.1** -设 $n$ 阶方阵 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$,若存在数 $\lambda$ 和非零向量 $\xi$ 使得 -$$A\xi = \lambda \xi,$$ -则称 $\lambda$ 是矩阵 $A$ 的一个**特征值**,$\xi$ 是矩阵 $A$ 对应于 $\lambda$ 的一个**特征向量**。 - -##### 特征值与特征向量的求法 - -由定义可得: -$$ -A\xi = \lambda \xi \quad \text{且} \quad \xi \neq 0. -$$ -等价地: -$$ -(\lambda E - A)\xi = 0 \quad \text{且} \quad \xi \neq 0. -$$ -这表明**特征向量 $\xi$** 是齐次线性方程组 $(\lambda E - A)x = 0$ 的**非零解**。该方程组有非零解当且仅当 -$$ -\operatorname{rank}(\lambda E - A) < n, -$$ -即 $\lambda E - A$ 是奇异矩阵(行列式为零)。 - -**求法步骤**: - -1. **求特征值** - 由 $|\lambda E - A| = 0$ 解出 $\lambda$ 的所有根 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$(包括重根)。 - -2. **求特征向量** - 对每个特征值 $\lambda_i$,代入齐次线性方程组 - $$ - (\lambda_i E - A)x = 0 - $$ - 求解,所得的全部非零解即为对应于 $\lambda_i$ 的特征向量。 - -#### 特征多项式与特征方程 - ->[!note] **定义 4.2** -设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda$ 是一个变量,则矩阵 $\lambda E - A$ 称为 $A$ 的**特征矩阵**,其行列式 -$$f_A(\lambda) = |\lambda E - A|$$ -称为 $A$ 的**特征多项式**,方程 $|\lambda E - A| = 0$ 称为 $A$ 的**特征方程**。 - -特征方程的根就是矩阵 $A$ 的特征值。 - ---- - -#### 4.1.2 特征值与特征向量的性质 - -##### 特征值的积与和 - ->[!note] **定理 4.1** -设 $n$ 阶方阵 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$ 的 $n$ 个特征值为 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$(重根按重数计算),则: -1.$\lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n = |A|$(特征值的积等于矩阵的行列式); -2.$\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n = a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}$(特征值的和等于矩阵的迹)。 - -**证明** -设特征多项式为 $f_A(\lambda) = |\lambda E - A|$。 -由于 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$ 是 $f_A(\lambda) = 0$ 的根,故有 -$$ -f_A(\lambda) = (\lambda - \lambda_1)(\lambda - \lambda_2) \cdots (\lambda - \lambda_n). \tag{1} -$$ - -将 $\lambda = 0$ 代入 (1) 式,得 -$$ -| -A | = (-1)^n |A| = (-1)^n \lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n, -$$ -因此 $\lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n = |A|$。 - -另一方面,将 $f_A(\lambda)$ 按行列式展开,其 $\lambda^{n-1}$ 项仅出现在主对角线上元素的乘积 $(\lambda - a_{11})(\lambda - a_{22}) \cdots (\lambda - a_{nn})$ 中,故 $\lambda^{n-1}$ 的系数为 $-(a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn})$。而在 (1) 式中,$\lambda^{n-1}$ 的系数为 $-(\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n)$。比较系数即得 -$$ -\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n = a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}. -$$ - ->[!note] **推论** -方阵 $A$ 可逆的充要条件是 $A$ 的所有特征值均不为零。 - -#### 迹、代数重数与几何重数 - ->[!note] **定义 4.3(迹)** -设 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$,则称 $a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}$ 为 $A$ 的**迹**,记作 $\operatorname{tr}(A)$。由定理 4.1 知,$\operatorname{tr}(A)$ 等于 $A$ 的所有特征值之和。 - ->[!note] **定义 4.4(代数重数)** -设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,其特征多项式可分解为$$|\lambda E - A| = (\lambda - \lambda_1)^{r_1} (\lambda - \lambda_2)^{r_2} \cdots (\lambda - \lambda_s)^{r_s},$$ -其中 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_s$ 是互不相同的特征值,且 $r_1 + r_2 + \cdots + r_s = n$。则称 $r_i$ 为特征值 $\lambda_i$ 的**代数重数**。 - ->[!note] **定义 4.5(几何重数)** -设 $\lambda_i$ 是方阵 $A$ 的特征值,则称特征子空间$$V_{\lambda_i} = \{ x \mid (A - \lambda_i E) x = 0 \}$$ -的维数 $\dim V_{\lambda_i}$ 为 $\lambda_i$ 的**几何重数**,即齐次线性方程组 $(A - \lambda_i E)x = 0$ 的基础解系所含向量的个数。 - ->[!note] **定理 4.2(几何重数不超过代数重数)** -设 $\lambda_k$ 是方阵 $A$ 的特征值,其代数重数为 $r_k$,几何重数为 $d_k$,则$$d_k \leq r_k, \quad k = 1, 2, \dots, s.$$ -即属于特征值 $\lambda_k$ 的线性无关的特征向量的个数不超过其代数重数。 - - - -#### 特征值与矩阵运算的关系 - ->[!example] **例 4.5** -设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda$ 是 $A$ 的一个特征值,$\xi$ 是对应的特征向量(即 $A\xi = \lambda\xi$,$\xi \neq 0$)。则: -1.对于任意常数 $k$,$k\lambda$ 是矩阵 $kA$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $kA$ 对应于 $k\lambda$ 的特征向量。 -2.对于任意正整数 $l$($l \geq 1$),$\lambda^l$ 是矩阵 $A^l$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $A^l$ 对应于 $\lambda^l$ 的特征向量。 -3.对于矩阵多项式$$g(A) = a_k A^k + a_{k-1} A^{k-1} + \cdots + a_1 A + a_0 E,$$和数$$g(\lambda) = a_k \lambda^k + a_{k-1} \lambda^{k-1} + \cdots + a_1 \lambda + a_0$$是矩阵 $g(A)$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $g(A)$ 对应于 $g(\lambda)$ 的特征向量。 - -**证明** -1. 由 $A\xi = \lambda\xi$,两边乘以 $k$ 得 $(kA)\xi = (k\lambda)\xi$,故结论成立。 -2. 对 $l$ 用数学归纳法。当 $l=1$ 时显然。假设 $A^{l-1}\xi = \lambda^{l-1}\xi$,则 - $$ - A^l \xi = A(A^{l-1}\xi) = A(\lambda^{l-1}\xi) = \lambda^{l-1} A\xi = \lambda^{l-1} \cdot \lambda \xi = \lambda^l \xi. - $$ - 故结论对任意正整数 $l$ 成立。 -3. 利用 (2) 的结论, - $$ - \begin{aligned} - g(A)\xi &= (a_k A^k + a_{k-1} A^{k-1} + \cdots + a_1 A + a_0 E)\xi \\ - &= a_k A^k\xi + a_{k-1} A^{k-1}\xi + \cdots + a_1 A\xi + a_0 E\xi \\ - &= a_k \lambda^k \xi + a_{k-1} \lambda^{k-1} \xi + \cdots + a_1 \lambda \xi + a_0 \xi \\ - &= (a_k \lambda^k + a_{k-1} \lambda^{k-1} + \cdots + a_1 \lambda + a_0) \xi \\ - &= g(\lambda) \xi. - \end{aligned} - $$ - 因此 $g(\lambda)$ 是 $g(A)$ 的特征值,$\xi$ 为对应的特征向量。 - -#### 不同特征值的特征向量线性无关 - ->[!note] **定理 4.3** -设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_s$ 是 $A$ 的 $s$ 个互不相同的特征值,$\xi_1, \xi_2, \dots, \xi_s$ 分别是与之对应的特征向量(即 $A\xi_i = \lambda_i \xi_i,\ i=1,2,\dots,s$),则向量组 $\xi_1, \xi_2, \dots, \xi_s$ 线性无关。 - -**证明(数学归纳法)** -**归纳基础**:当 $s=1$ 时,$\xi_1 \neq 0$,故线性无关。 - -**归纳假设**:假设对于 $s-1$ 个互不相同的特征值,对应的特征向量线性无关。 - -**归纳步骤**:考虑 $s$ 个互不相同的特征值 $\lambda_1, \dots, \lambda_s$ 及对应的特征向量 $\xi_1, \dots, \xi_s$。设有一组数 $k_1, \dots, k_s$ 使得 -$$ -k_1 \xi_1 + k_2 \xi_2 + \cdots + k_s \xi_s = 0. \tag{1} -$$ - -用矩阵 $A$ 左乘 (1) 式,并利用 $A\xi_i = \lambda_i \xi_i$,得 -$$ -k_1 \lambda_1 \xi_1 + k_2 \lambda_2 \xi_2 + \cdots + k_s \lambda_s \xi_s = 0. \tag{2} -$$ - -将 (1) 式乘以 $\lambda_s$,再减去 (2) 式,得 -$$ -k_1 (\lambda_s - \lambda_1) \xi_1 + k_2 (\lambda_s - \lambda_2) \xi_2 + \cdots + k_{s-1} (\lambda_s - \lambda_{s-1}) \xi_{s-1} = 0. -$$ - -由归纳假设,$\xi_1, \dots, \xi_{s-1}$ 线性无关,故 -$$ -k_i (\lambda_s - \lambda_i) = 0, \quad i = 1, 2, \dots, s-1. -$$ -因为特征值互不相同,$\lambda_s - \lambda_i \neq 0$,所以 $k_i = 0\ (i=1,\dots,s-1)$。代入 (1) 式得 $k_s \xi_s = 0$,而 $\xi_s \neq 0$,故 $k_s = 0$。因此所有系数均为零,向量组 $\xi_1, \dots, \xi_s$ 线性无关。 - ---- - -### 4.1.3 示例 - ->[!example] 例 4.3 ->求矩阵 $B$ 的特征值与特征向量 -其中$$ -B = \begin{bmatrix} --3 & 1 & -1 \\ --7 & 5 & -1 \\ --6 & 6 & -2 -\end{bmatrix}. -$$ - -**解** -计算特征多项式: -$$ -\begin{aligned} -f_B(\lambda) &= |\lambda E - B| = -\begin{vmatrix} -\lambda+3 & -1 & 1 \\ -7 & \lambda-5 & 1 \\ -6 & -6 & \lambda+2 -\end{vmatrix} \\[6pt] -&= (\lambda+3) \begin{vmatrix} \lambda-5 & 1 \\ -6 & \lambda+2 \end{vmatrix} -- (-1) \begin{vmatrix} 7 & 1 \\ 6 & \lambda+2 \end{vmatrix} -+ 1 \begin{vmatrix} 7 & \lambda-5 \\ 6 & -6 \end{vmatrix} \\[6pt] -&= (\lambda+3)\big[(\lambda-5)(\lambda+2) + 6\big] + \big[7(\lambda+2) - 6\big] + \big[7\cdot(-6) - 6(\lambda-5)\big] \\[6pt] -&= (\lambda+3)(\lambda^2 - 3\lambda -4) + (7\lambda+8) + (-12 - 6\lambda) \\[6pt] -&= (\lambda-4)\big[(\lambda+3)(\lambda+1) + 1\big] \\[6pt] -&= (\lambda-4)(\lambda^2 + 4\lambda + 4) \\[6pt] -&= (\lambda-4)(\lambda+2)^2. -\end{aligned} -$$ - -故特征方程为 $(\lambda-4)(\lambda+2)^2 = 0$,得特征值: -$$ -\lambda_1 = 4,\quad \lambda_2 = \lambda_3 = -2. -$$ - -对于 $\lambda_1 = 4$,解方程组 $(4E - B)x = 0$: -$$ -4E - B = \begin{bmatrix} -7 & -1 & 1 \\ -7 & -1 & 1 \\ -6 & -6 & 6 -\end{bmatrix} -\stackrel{\text{行变换}}{\longrightarrow} -\begin{bmatrix} -1 & 0 & 0 \\ -0 & -1 & 1 \\ -0 & 0 & 0 -\end{bmatrix}. -$$ -得基础解系: -$$ -\xi_1 = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}. -$$ -因此对应于 $\lambda_1 = 4$ 的全部特征向量为 $k_1\xi_1$($k_1 \neq 0$)。 - -对于 $\lambda_2 = \lambda_3 = -2$,解方程组 $(-2E - B)x = 0$: -$$ --2E - B = \begin{bmatrix} -1 & -1 & 1 \\ -7 & -7 & 1 \\ -6 & -6 & 0 -\end{bmatrix} -\stackrel{\text{行变换}}{\longrightarrow} -\begin{bmatrix} -1 & -1 & 0 \\ -0 & 0 & 1 \\ -0 & 0 & 0 -\end{bmatrix}. -$$ -同解方程组为 -$$ -\begin{cases} -x_1 - x_2 = 0, \\ -x_3 = 0. -\end{cases} -$$ -取自由未知量 $x_2 = 1$,得基础解系: -$$ -\eta = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}. -$$ -因此对应于二重特征值 $-2$ 的全部特征向量为 $k\eta$($k \neq 0$)。 - ---- - ->[!example] 例 4.4(幂等矩阵的特征值) -设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,且满足 $A^2 = A$(即 $A$ 是幂等矩阵)。证明:$A$ 的特征值只能是 $0$ 或 $1$。 - -**证明:** - -设 $\lambda$ 是 $A$ 的任意一个特征值,$\xi$ 是对应的特征向量($\xi \neq 0$),则有 -$$ -A\xi = \lambda \xi. -$$ - -在等式两边左乘矩阵 $A$,得 -$$ -A^2\xi = A(\lambda \xi) = \lambda A\xi = \lambda^2 \xi. -$$ - -由于 $A^2 = A$,故 $A^2\xi = A\xi = \lambda \xi$。因此 -$$ -\lambda^2 \xi = \lambda \xi \quad \Rightarrow \quad (\lambda^2 - \lambda)\xi = 0. -$$ - -因为 $\xi \neq 0$,所以 $\lambda^2 - \lambda = 0$,即 $\lambda(\lambda - 1) = 0$。解得 $\lambda = 0$ 或 $\lambda = 1$。 - -因此,幂等矩阵 $A$ 的特征值只能是 $0$ 或 $1$。 - ---- - diff --git a/素材/微分中值定理与定积分中值定理的综合运用:.md b/素材/微分中值定理与定积分中值定理的综合运用:.md deleted file mode 100644 index ee6370a..0000000 --- a/素材/微分中值定理与定积分中值定理的综合运用:.md +++ /dev/null @@ -1,30 +0,0 @@ - -经过对近十年的期末测试题的观察,微分中值定理通常不会单独出题,而是与积分中值定理一起出,本模块旨在通过几道经典的题目,让同学们熟悉微分中值与定积分中值的综合运用。 -首先我们来回顾定积分中值定理: - ->[!note] 定理 ->如果函数$f(x)$在闭区间$[a,b]$上连续,则在积分区间$[a,b]$上至少有一点$\xi$,使 ->$$\int_{a}^{b}f(x) \mathrm{d} x=f(\xi)(b-a)\qquad(a\le\xi\le b)$$ - -这类题的识别特征是: -1. 出现积分号 -2. 证明存在 $\xi$ 使得…… - ->[!example] 例题1 ->已知函数$f(x)$在$[0,2]$上可导,且$f(0)=0$,$\large{\int}_{1}^{2}f(x)\mathrm{d}x=0$. 证明:至少存在$\xi\in(0,2)$,使得$f'(\xi)=2022f(\xi)$ - -**证明:** -由积分中值定理,存在$\eta\in(1,2),\int_1^2f(x)\text{d}x=f(\eta)=0$. -令$F(x)=\text{e}^{-2022x}f(x)$,有$$F'(x)=\text{e}^{-2022x}(f'(x)-2022f(x)),$$且$F(0)=0=F(\eta)$。故由罗尔中值定理得存在$\xi\in(0,\eta)\subset(0,2)$,使得$$F'(\xi)=0,f'(\xi)=2022f(\xi).$$ - ->[!example] 例题2 ->设函数$f(x)$在闭区间$[0,2]$上可导,且$\large{\int}_{0}^{1}f(x)\mathrm{d}x=0$.证明:至少存在一点$\xi\in(0,2)$,使得$f'(\xi)=\frac{2}{2-\xi}f(\xi)$ - -**证明:** -令$F(x)=(x-2)^2f(x)$,则$$F'(x)=2(x-2)f(x)+(x-2)^2f'(x)=(x-2)(2f(x)+(x-2)f'(x)).$$由于$\large{\int_0^1}f(x)\text{d}x=0$,由积分中值定理,存在$\eta\in(0,1)$,$f(\eta)=0$,从而$F(\eta)=0$.又$F(2)=0$,由罗尔定理得$$\exists\xi\in(\eta,2)\subset(0,2),F'(\xi)=0\Rightarrow f'(\xi)=\frac{2}{2-\xi}f(\xi).$$ - ->[!example] 例题3 ->设$f(x)$在$[0,1]$上连续,在$(0,1)$内可导,且$$3\int_{\frac{2}{3}}^1f(x)\mathrm{d}x=f(0).$$证明存在$c\in(0,1)$,使得$f'(c)=0$. - -**证明:** -由积分中值定理,存在$\xi\in(\frac{2}{3},1)$,使得$\int_\frac{2}{3}^1f(x)\text{d}x=f(\xi)\cdot(1-\frac{2}{3})$,故$f(\xi)=f(0)$.由罗尔中值定理,存在$c\in(0,\xi)\subset(0,1)$,使得$f'(c)=0$.证毕. \ No newline at end of file diff --git a/素材/微分中值定理的不等式问题.md b/素材/微分中值定理的不等式问题.md deleted file mode 100644 index b56c11e..0000000 --- a/素材/微分中值定理的不等式问题.md +++ /dev/null @@ -1,122 +0,0 @@ - -## 微分中值定理证明不等式的要点归纳 - -### 识别不等式结构 - - 若不等式形如 $f(b) - f(a)$ 与 $b-a$ 的关系,或含有函数值差与自变量差之商,可考虑**拉格朗日中值定理**。 - -### 选择合适定理与辅助函数 - - **拉格朗日定理**:常用于"单函数"差值型不等式,构造 $f(x)$ 使 $f'(\xi)$ 出现在不等式中。 - - **柯西定理**:适用于"双函数"比值型不等式,构造 $f(x), g(x)$ 使 $\frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}$ 出现。 - - **辅助函数构造**:常借助常见函数如 $\ln x, e^x, x^n, \arctan x, \sin x, \cos x$ 等,通过求导形式匹配目标。 - -### 法一:利用导数单调性估计中值 - - 应用中值定理得到含 $\xi$ 的表达式后,可以通过函数极值的求法求出其最大最小值进行比较 - -### 法二:直接对所得结果进行放缩 - - ->[!example] 例1 -设 $e < a < b < e^2$,证明:$$ -\ln^2 b - \ln^2 a > \frac{4}{e^2}(b-a).$$ - -**证明**: -考虑函数 $f(x) = \ln^2 x$,则 $f(x)$ 在 $[a,b]$ 上连续,在 $(a,b)$ 内可导。由拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (a,b)$,使得 -$$ -\frac{\ln^2 b - \ln^2 a}{b-a} = f'(\xi) = \frac{2\ln \xi}{\xi}. -$$ -令 $g(x) = \dfrac{2\ln x}{x}$,求导得 -$$ -g'(x) = \frac{2(1-\ln x)}{x^2}. -$$ -当 $x > e$ 时,$\ln x > 1$,故 $g'(x) < 0$,即 $g(x)$ 在 $(e, +\infty)$ 上单调递减。 -由于 $e < a < \xi < b < e^2$,所以 -$$ -g(\xi) > g(e^2) = \frac{2\ln e^2}{e^2} = \frac{4}{e^2}. -$$ -因此 -$$ -\frac{\ln^2 b - \ln^2 a}{b-a} > \frac{4}{e^2}, -$$ -即 -$$ -\ln^2 b - \ln^2 a > \frac{4}{e^2}(b-a). -$$ -证毕。 ->[!example] 例2 -设 $a > e$,$0 < x < y < \dfrac{\pi}{2}$,证明:$$ -a^y - a^x > (\cos x - \cos y) \cdot a^x \ln a.$$ - -**证明**: -令 $f(t) = a^t$,则 $f(t)$ 在 $[x, y]$ 上连续,在 $(x, y)$ 内可导。由拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (x, y)$,使得 -$$ -\frac{a^y - a^x}{\cos x - \cos y} = \frac{a^\xi \ln a}{\sin \xi } -$$ - $$\frac{a^\xi \ln a}{\sin \xi }>a^\xi \ln a>a^x \ln a$$ - 证毕 ->[!example] 例3 -证明:当 $x>0$ 时,$$ -\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} \leq \frac{1+\sqrt{2}}{2}.$$ - -**证明**: -考虑函数 $f(t) = \arctan t$ 与 $g(t) = \ln(1+t)$,两者在 $[0, x]$ 上连续,在 $(0, x)$ 内可导,且 $g'(t) = \frac{1}{1+t} \neq 0$。由柯西中值定理,存在 $\xi \in (0, x)$,使得 -$$ -\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} = \frac{f(x) - f(0)}{g(x) - g(0)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)} = \frac{1/(1+\xi^2)}{1/(1+\xi)} = \frac{1+\xi}{1+\xi^2}. -$$ -令 $\phi(\xi) = \dfrac{1+\xi}{1+\xi^2}$,则 -$$ -\phi'(\xi) = \frac{(1+\xi^2) - (1+\xi) \cdot 2\xi}{(1+\xi^2)^2} = \frac{1 - 2\xi - \xi^2}{(1+\xi^2)^2} = \frac{2 - (1+\xi)^2}{(1+\xi^2)^2}. -$$ -令 $\phi'(\xi) = 0$,得 $(1+\xi)^2 = 2$,因 $\xi > 0$,故 $\xi = \sqrt{2} - 1$。 -当 $0 < \xi < \sqrt{2} - 1$ 时,$\phi'(\xi) > 0$;当 $\xi > \sqrt{2} - 1$ 时,$\phi'(\xi) < 0$。 -因此 $\phi(\xi)$ 在 $\xi = \sqrt{2} - 1$ 处取得最大值: -$$ -\phi(\sqrt{2} - 1) = \frac{1 + (\sqrt{2} - 1)}{1 + (\sqrt{2} - 1)^2} = \frac{\sqrt{2}}{1 + (3 - 2\sqrt{2})} = \frac{\sqrt{2}}{4 - 2\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2(2 - \sqrt{2})}. -$$ -化简: -$$ -\frac{\sqrt{2}}{2(2 - \sqrt{2})} = \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{1}{2 - \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{2 + \sqrt{2}}{2} = \frac{\sqrt{2}(2 + \sqrt{2})}{4} = \frac{2\sqrt{2} + 2}{4} = \frac{1 + \sqrt{2}}{2}. -$$ -于是对任意 $\xi > 0$,有 $\phi(\xi) \leq \dfrac{1+\sqrt{2}}{2}$,从而 -$$ -\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} \leq \frac{1+\sqrt{2}}{2}, \quad x > 0. -$$ -等号在 $\xi = \sqrt{2} - 1$ 时成立,即存在 $x > 0$ 使等号成立。证毕。 - ->[!example] 例4 -(1) 证明:存在 $\theta \in (0, 1)$ 使得 $\ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) = \frac{x}{2+(1+\theta)x}, \, x > 0$; -(2) 证明不等式 $$\left(1+\frac{1}{n}\right)^{n+1} < e\left(1+\frac{1}{2n}\right),$$ 其中 $n$ 为正整数。 - -**证明** -(1)对 $x > 0$ 定义函数 $f(t) = \ln(1+t), t \in \left[\frac{x}{2}, x\right]$, -由拉格朗日中值定理知:存在 $\theta \in (0, 1)$ 使得 - -$$ -\begin{aligned} -f(x) - f\left(\frac{x}{2}\right) &= \ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) \\ -&= \frac{1}{1+\frac{x}{2}+\theta} \cdot \frac{x}{2} \\ -&= \frac{x}{2+(1+\theta)x}. -\end{aligned} -$$ - -(2)不等式两边取对数,可知仅证明 $(n+1)\ln\left(1+\frac{1}{n}\right) < 1 + \ln\left(1+\frac{1}{2n}\right)$ 即可。 - -令 $F(x) = x + x\ln\left(1+\frac{x}{2}\right) - (x+1)\ln(1+x), x \geq 0$,则由(1)知 - -$$ -\begin{aligned} -F'(x) &= 1 + \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} + \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) - 1 - \ln(1+x) \\ -&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \left[\ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right)\right] \\ -&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \frac{\frac{x}{2}}{1+(1+\theta)\frac{x}{2}} \\ -&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} = 0. -\end{aligned} -$$ - -因此 $F(x) > F(0) = 0, x > 0$。即 $(x+1)\ln(1+x) < x + x\ln\left(1+\frac{x}{2}\right), x > 0$。 - -令 $x = \frac{1}{n}$,则有 $(n+1)\ln\left(1+\frac{1}{n}\right) < 1 + \ln\left(1+\frac{1}{2n}\right)$。因此对任意正整数 $n$ 有不等式 - -$$ -\left(1+\frac{1}{n}\right)^{n+1} < e\left(1+\frac{1}{2n}\right) -$$ - -成立。 \ No newline at end of file diff --git a/素材/柯西中值定理与常见辅助函数.md b/素材/柯西中值定理与常见辅助函数.md deleted file mode 100644 index 24886bf..0000000 --- a/素材/柯西中值定理与常见辅助函数.md +++ /dev/null @@ -1,230 +0,0 @@ -## **柯西中值定理** - -### **原理** - -设函数 $f(x)$ 和 $g(x)$ 满足以下条件: -1. 在闭区间 $[a, b]$ 上连续; -2. 在开区间 $(a, b)$ 内可导; -3. 对任意 $x \in (a, b)$,有 $g'(x) \neq 0$; -则在 $(a, b)$ 内至少存在一点 $\xi$,使得: - -$$ -\frac{f(b) - f(a)}{g(b) - g(a)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)} -$$ - -柯西中值定理的几何意义为:由参数方程 $(g(t), f(t))$ 表示的曲线,在两点间的割线斜率等于曲线上某点切线的斜率。 - -它与拉格朗日中值定理的关系为:当 $g(x) = x$ 时,柯西中值定理退化为拉格朗日中值定理。它是处理两个函数之间微分中值关系的通用形式。 - -### **适用条件** - -柯西中值定理的核心适用题型是**证明形如 $\frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}$ 的等式成立**,以及处理**涉及两个中值点 $\xi, \eta$ 的问题**。 - -常见应用方向包括: -1. 直接证明存在性等式; -2. 通过函数配对,将目标等式转化为柯西中值定理的标准形式; -3. 处理“双中值问题”,常与拉格朗日中值定理结合使用。 - -### **例题** - ->[!example] 例1 -设 $f(x)$ 在 $[a, b]$ 上连续,在 $(a, b)$ 内可导,且 $a>0$。证明存在 $\xi \in (a, b)$,使得: -$$f(b)-f(a) = \xi f'(\xi) \cdot \ln(b/a)$$ - -**解析**: -将等式变形为: -$$ -\frac{f(b)-f(a)}{\ln b - \ln a} = \xi f'(\xi) -$$ -取 $g(x) = \ln x$,则 $g'(x) = \frac{1}{x} \neq 0$ 在 $(a, b)$ 内成立。 -对 $f(x)$ 与 $g(x)$ 应用柯西中值定理,存在 $\xi \in (a, b)$ 使得: -$$ -\frac{f(b)-f(a)}{\ln b - \ln a} = \frac{f'(\xi)}{1/\xi} = \xi f'(\xi) -$$ -整理即得所求。 - ---- - ->[!example] 例2 -设 $f(x)$ 在 $[a, b]$ 上连续,在 $(a, b)$ 内可导,证明存在不同的 $\xi, \eta \in (a, b)$,使得: -$$f'(\xi) = \frac{a+b}{2\eta} f'(\eta)$$ - -**解析**: -1. 对 $f(x)$ 与 $g(x) = \frac{x^2}{2}$ 应用柯西中值定理,存在 $\eta \in (a, b)$ 使得: - $$ - \frac{f(b)-f(a)}{(b^2 - a^2)/2} = \frac{f'(\eta)}{\eta} - $$ - 整理得: - $$ - f(b)-f(a) = \frac{b^2 - a^2}{2\eta} f'(\eta) - $$ - -2. 对 $f(x)$ 应用拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (a, b)$ 使得: - $$ - f(b)-f(a) = (b-a) f'(\xi) - $$ - -3. 联立两式,消去 $f(b)-f(a)$ 得: - $$ - (b-a) f'(\xi) = \frac{(b-a)(a+b)}{2\eta} f'(\eta) - $$ - 由于 $b-a \neq 0$,约去后即得: - $$ - f'(\xi) = \frac{a+b}{2\eta} f'(\eta) - $$ - ---- - ->[!example] 例3 -设 $0 < a < b$,证明存在 $\xi \in (a, b)$,使得: -$$f(b)-f(a) = \frac{3\xi^2}{a^2+ab+b^2} f'(\xi)(b-a)$$ - -**解析**: -将等式变形为: -$$ -\frac{f(b)-f(a)}{b^3 - a^3} = \frac{f'(\xi)}{3\xi^2} -$$ -取 $g(x) = x^3$,则 $g'(x) = 3x^2 \neq 0$ 在 $(a, b)$ 内成立。 -由柯西中值定理,存在 $\xi \in (a, b)$ 使得: -$$ -\frac{f(b)-f(a)}{b^3 - a^3} = \frac{f'(\xi)}{3\xi^2} -$$ -整理后即得所求。 - - - - -## **辅助函数的构造方法** - -### **原理** - -在证明与导数相关的等式或不等式时,常通过构造辅助函数,将原问题转化为对某个函数应用中值定理(如罗尔定理、拉格朗日定理等)。构造辅助函数的核心思想是:**将待证等式视为某个函数求导后的结果**。 - -### **常见构造类型** - -#### 1. 乘积型与商型 -若结论形如: -$$ -f'(\xi)g(\xi) + f(\xi)g'(\xi) = 0 -$$ -可构造辅助函数: -$$ -F(x) = f(x)g(x) -$$ -若结论形如: -$$ -f'(\xi)g(\xi) - f(\xi)g'(\xi) = 0 -$$ -可构造辅助函数: -$$ -F(x) = \frac{f(x)}{g(x)} \quad (g(x) \neq 0) -$$ - -#### 2. 含幂函数因子 -若结论形如: -$$ -n f(\xi) + \xi f'(\xi) = 0 -$$ -可构造辅助函数: -$$ -F(x) = x^n f(x) -$$ - -#### 3. 一阶线性微分结构 -若结论形如: -$$ -f'(\xi) + P(\xi)f(\xi) = 0 -$$ -可构造积分因子: -$$ -\mu(x) = e^{\int P(x)\mathrm{d}x} -$$ -并设辅助函数: -$$ -F(x) = \mu(x) f(x) -$$ - -#### 4. 对数型 -若结论形如: -$$ -\frac{f'(\xi)}{f(\xi)} = k -$$ -可构造辅助函数: -$$ -F(x) = \ln|f(x)| - kx -$$ - -#### 5. 常数变易法 -若结论形如: -$$ -f'(\xi) = \lambda f(\xi) -$$ -可构造辅助函数: -$$ -F(x) = e^{-\lambda x} f(x) -$$ - ---- - -### **例题** - ->[!example] 例1 -设 $f(x)$ 在 $[0, 1]$ 上连续,在 $(0, 1)$ 内可导,且 $f(0)=0$,$f(1)=1$。 -证明:存在 $\xi \in (0, 1)$ 使得$f'(\xi) = 2\xi f(\xi)$ - -**解析**: -将结论改写为: -$$ -f'(\xi) - 2\xi f(\xi) = 0 -$$ -属于一阶线性微分结构,其中 $P(x) = -2x$。 -积分因子为: -$$ -\mu(x) = e^{\int (-2x)\mathrm{d}x} = e^{-x^2} -$$ -构造辅助函数: -$$ -F(x) = e^{-x^2} f(x) -$$ -则 $F(0) = 0$,$F(1) = e^{-1}$。 -需进一步寻找另一个点 $c$ 使 $F(c)=0$,才可应用罗尔定理。通常需结合题目其他条件(如积分中值定理、零点定理等)找出该点。 - ---- - ->[!example] 例2 -设 $f(x)$ 在 $[a, b]$ 上三阶可导,且 $f(a) = f'(a) = f(b) = 0$。 -证明:存在 $\xi \in (a, b)$ 使得:$f'''(\xi) + k f''(\xi) = 0$ - -**解析**: -结论可写为: -$$ -\bigl[ e^{kx} f''(x) \bigr]' \big|_{x=\xi} = 0 -$$ -因此构造辅助函数: -$$ -H(x) = e^{kx} f''(x) -$$ -由条件可推知存在 $\eta_1, \eta_2 \in (a, b)$ 使 $f''(\eta_1) = f''(\eta_2) = 0$,从而 $H(\eta_1)=H(\eta_2)=0$。 -对 $H(x)$ 应用罗尔定理即得证。 - ---- - ->[!example] 例3 -设 $f(x)$ 在 $[0, 1]$ 上可导,且$f(1) = 2\int_0^{1/2} e^{1-x} f(x) dx$ -证明:存在 $\xi \in (0, 1)$ 使得:$f'(\xi) = (1-\xi) f(\xi)$ - -**解析**: -结论化为: -$$ -f'(\xi) - (1-\xi) f(\xi) = 0 -$$ -积分因子为: -$$ -\mu(x) = e^{\int (x-1) \mathrm{d}x} = e^{\frac{x^2}{2} - x} -$$ -构造辅助函数: -$$ -F(x) = e^{\frac{x^2}{2} - x} f(x) -$$ -利用题设积分条件与积分中值定理,可找到 $\eta \in (0, \frac{1}{2})$ 使 $F(\eta) = F(1)$,再对 $F(x)$ 应用罗尔定理即证。 - diff --git a/素材/特征值.md b/素材/特征值.md index ca0e36f..88df868 100644 --- a/素材/特征值.md +++ b/素材/特征值.md @@ -1,32 +1,272 @@ +## 第四章 方阵的相似化问题 ->[!note] 定理 ->秩为$1$的矩阵$A\in\mathbb{R}^{n\times n}$的特征值有如下特征:(1)$0$为其特征值,且代数重数和几何重数均为$n-1$;(2)它的另一个特征值为$\mathrm{tr}(A)$. +### 4.1 特征值与特征向量 -**证明:** -根据迹的定义,只需要证明(1)。 -因为$r(A)=1[!note] **定义 4.1** +设 $n$ 阶方阵 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$,若存在数 $\lambda$ 和非零向量 $\xi$ 使得 +$$A\xi = \lambda \xi,$$ +则称 $\lambda$ 是矩阵 $A$ 的一个**特征值**,$\xi$ 是矩阵 $A$ 对应于 $\lambda$ 的一个**特征向量**。 + +##### 特征值与特征向量的求法 + +由定义可得: +$$ +A\xi = \lambda \xi \quad \text{且} \quad \xi \neq 0. +$$ +等价地: +$$ +(\lambda E - A)\xi = 0 \quad \text{且} \quad \xi \neq 0. +$$ +这表明**特征向量 $\xi$** 是齐次线性方程组 $(\lambda E - A)x = 0$ 的**非零解**。该方程组有非零解当且仅当 +$$ +\operatorname{rank}(\lambda E - A) < n, +$$ +即 $\lambda E - A$ 是奇异矩阵(行列式为零)。 + +**求法步骤**: + +1. **求特征值** + 由 $|\lambda E - A| = 0$ 解出 $\lambda$ 的所有根 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$(包括重根)。 + +2. **求特征向量** + 对每个特征值 $\lambda_i$,代入齐次线性方程组 + $$ + (\lambda_i E - A)x = 0 + $$ + 求解,所得的全部非零解即为对应于 $\lambda_i$ 的特征向量。 + +#### 特征多项式与特征方程 + +>[!note] **定义 4.2** +设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda$ 是一个变量,则矩阵 $\lambda E - A$ 称为 $A$ 的**特征矩阵**,其行列式 +$$f_A(\lambda) = |\lambda E - A|$$ +称为 $A$ 的**特征多项式**,方程 $|\lambda E - A| = 0$ 称为 $A$ 的**特征方程**。 + +特征方程的根就是矩阵 $A$ 的特征值。 + +--- + +#### 4.1.2 特征值与特征向量的性质 + +##### 特征值的积与和 + +>[!note] **定理 4.1** +设 $n$ 阶方阵 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$ 的 $n$ 个特征值为 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$(重根按重数计算),则: +1.$\lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n = |A|$(特征值的积等于矩阵的行列式); +2.$\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n = a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}$(特征值的和等于矩阵的迹)。 + +**证明** +设特征多项式为 $f_A(\lambda) = |\lambda E - A|$。 +由于 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_n$ 是 $f_A(\lambda) = 0$ 的根,故有 +$$ +f_A(\lambda) = (\lambda - \lambda_1)(\lambda - \lambda_2) \cdots (\lambda - \lambda_n). \tag{1} +$$ + +将 $\lambda = 0$ 代入 (1) 式,得 +$$ +| -A | = (-1)^n |A| = (-1)^n \lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n, +$$ +因此 $\lambda_1 \lambda_2 \cdots \lambda_n = |A|$。 + +另一方面,将 $f_A(\lambda)$ 按行列式展开,其 $\lambda^{n-1}$ 项仅出现在主对角线上元素的乘积 $(\lambda - a_{11})(\lambda - a_{22}) \cdots (\lambda - a_{nn})$ 中,故 $\lambda^{n-1}$ 的系数为 $-(a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn})$。而在 (1) 式中,$\lambda^{n-1}$ 的系数为 $-(\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n)$。比较系数即得 +$$ +\lambda_1 + \lambda_2 + \cdots + \lambda_n = a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}. +$$ + +>[!note] **推论** +方阵 $A$ 可逆的充要条件是 $A$ 的所有特征值均不为零。 + +#### 迹、代数重数与几何重数 + +>[!note] **定义 4.3(迹)** +设 $A = [a_{ij}] \in \mathbb{C}^{n \times n}$,则称 $a_{11} + a_{22} + \cdots + a_{nn}$ 为 $A$ 的**迹**,记作 $\operatorname{tr}(A)$。由定理 4.1 知,$\operatorname{tr}(A)$ 等于 $A$ 的所有特征值之和。 + +>[!note] **定义 4.4(代数重数)** +设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,其特征多项式可分解为$$|\lambda E - A| = (\lambda - \lambda_1)^{r_1} (\lambda - \lambda_2)^{r_2} \cdots (\lambda - \lambda_s)^{r_s},$$ +其中 $\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_s$ 是互不相同的特征值,且 $r_1 + r_2 + \cdots + r_s = n$。则称 $r_i$ 为特征值 $\lambda_i$ 的**代数重数**。 + +>[!note] **定义 4.5(几何重数)** +设 $\lambda_i$ 是方阵 $A$ 的特征值,则称特征子空间$$V_{\lambda_i} = \{ x \mid (A - \lambda_i E) x = 0 \}$$ +的维数 $\dim V_{\lambda_i}$ 为 $\lambda_i$ 的**几何重数**,即齐次线性方程组 $(A - \lambda_i E)x = 0$ 的基础解系所含向量的个数。 ->[!example] 例1 ->设 $E$ 为 $3$ 阶单位矩阵,$\alpha$ 为一个 $3$ 维单位列向量,则矩阵 $E-\alpha\alpha^T$ 的全部 $3$ 个特征值为$\underline{\qquad}$。 +>[!note] **定理 4.2(几何重数不超过代数重数)** +设 $\lambda_k$ 是方阵 $A$ 的特征值,其代数重数为 $r_k$,几何重数为 $d_k$,则$$d_k \leq r_k, \quad k = 1, 2, \dots, s.$$ +即属于特征值 $\lambda_k$ 的线性无关的特征向量的个数不超过其代数重数。 -**解:** -设 $B=\alpha\alpha^T$,该矩阵为**秩 $1$ 矩阵**(因 $\alpha$ 是单位列向量,$\alpha^T\alpha=1$)。 -• 秩 $1$ 矩阵的特征值性质:非零特征值为矩阵的迹 $\text{tr}(B)=\alpha^T\alpha=1$,其余 $n-1=2$ 个特征值为 $0$(秩 $1$ 矩阵的非零特征值个数等于秩)。 -• 若 $B\boldsymbol{x}=\lambda\boldsymbol{x}$($\boldsymbol{x}$为特征向量),则 $(E-B)\boldsymbol{x}=(1-\lambda)\boldsymbol{x}$,即$E-B$ 的特征值为 $1-\lambda$。 +#### 特征值与矩阵运算的关系 + +>[!example] **例 4.5** +设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda$ 是 $A$ 的一个特征值,$\xi$ 是对应的特征向量(即 $A\xi = \lambda\xi$,$\xi \neq 0$)。则: +1.对于任意常数 $k$,$k\lambda$ 是矩阵 $kA$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $kA$ 对应于 $k\lambda$ 的特征向量。 +2.对于任意正整数 $l$($l \geq 1$),$\lambda^l$ 是矩阵 $A^l$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $A^l$ 对应于 $\lambda^l$ 的特征向量。 +3.对于矩阵多项式$$g(A) = a_k A^k + a_{k-1} A^{k-1} + \cdots + a_1 A + a_0 E,$$和数$$g(\lambda) = a_k \lambda^k + a_{k-1} \lambda^{k-1} + \cdots + a_1 \lambda + a_0$$是矩阵 $g(A)$ 的特征值,且 $\xi$ 仍是 $g(A)$ 对应于 $g(\lambda)$ 的特征向量。 + +**证明** +1. 由 $A\xi = \lambda\xi$,两边乘以 $k$ 得 $(kA)\xi = (k\lambda)\xi$,故结论成立。 +2. 对 $l$ 用数学归纳法。当 $l=1$ 时显然。假设 $A^{l-1}\xi = \lambda^{l-1}\xi$,则 + $$ + A^l \xi = A(A^{l-1}\xi) = A(\lambda^{l-1}\xi) = \lambda^{l-1} A\xi = \lambda^{l-1} \cdot \lambda \xi = \lambda^l \xi. + $$ + 故结论对任意正整数 $l$ 成立。 +3. 利用 (2) 的结论, + $$ + \begin{aligned} + g(A)\xi &= (a_k A^k + a_{k-1} A^{k-1} + \cdots + a_1 A + a_0 E)\xi \\ + &= a_k A^k\xi + a_{k-1} A^{k-1}\xi + \cdots + a_1 A\xi + a_0 E\xi \\ + &= a_k \lambda^k \xi + a_{k-1} \lambda^{k-1} \xi + \cdots + a_1 \lambda \xi + a_0 \xi \\ + &= (a_k \lambda^k + a_{k-1} \lambda^{k-1} + \cdots + a_1 \lambda + a_0) \xi \\ + &= g(\lambda) \xi. + \end{aligned} + $$ + 因此 $g(\lambda)$ 是 $g(A)$ 的特征值,$\xi$ 为对应的特征向量。 + +#### 不同特征值的特征向量线性无关 + +>[!note] **定理 4.3** +设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$\lambda_1, \lambda_2, \dots, \lambda_s$ 是 $A$ 的 $s$ 个互不相同的特征值,$\xi_1, \xi_2, \dots, \xi_s$ 分别是与之对应的特征向量(即 $A\xi_i = \lambda_i \xi_i,\ i=1,2,\dots,s$),则向量组 $\xi_1, \xi_2, \dots, \xi_s$ 线性无关。 + +**证明(数学归纳法)** +**归纳基础**:当 $s=1$ 时,$\xi_1 \neq 0$,故线性无关。 + +**归纳假设**:假设对于 $s-1$ 个互不相同的特征值,对应的特征向量线性无关。 + +**归纳步骤**:考虑 $s$ 个互不相同的特征值 $\lambda_1, \dots, \lambda_s$ 及对应的特征向量 $\xi_1, \dots, \xi_s$。设有一组数 $k_1, \dots, k_s$ 使得 +$$ +k_1 \xi_1 + k_2 \xi_2 + \cdots + k_s \xi_s = 0. \tag{1} +$$ + +用矩阵 $A$ 左乘 (1) 式,并利用 $A\xi_i = \lambda_i \xi_i$,得 +$$ +k_1 \lambda_1 \xi_1 + k_2 \lambda_2 \xi_2 + \cdots + k_s \lambda_s \xi_s = 0. \tag{2} +$$ + +将 (1) 式乘以 $\lambda_s$,再减去 (2) 式,得 +$$ +k_1 (\lambda_s - \lambda_1) \xi_1 + k_2 (\lambda_s - \lambda_2) \xi_2 + \cdots + k_{s-1} (\lambda_s - \lambda_{s-1}) \xi_{s-1} = 0. +$$ + +由归纳假设,$\xi_1, \dots, \xi_{s-1}$ 线性无关,故 +$$ +k_i (\lambda_s - \lambda_i) = 0, \quad i = 1, 2, \dots, s-1. +$$ +因为特征值互不相同,$\lambda_s - \lambda_i \neq 0$,所以 $k_i = 0\ (i=1,\dots,s-1)$。代入 (1) 式得 $k_s \xi_s = 0$,而 $\xi_s \neq 0$,故 $k_s = 0$。因此所有系数均为零,向量组 $\xi_1, \dots, \xi_s$ 线性无关。 + +--- + +### 4.1.3 示例 + +>[!example] 例 4.3 +>求矩阵 $B$ 的特征值与特征向量 +其中$$ +B = \begin{bmatrix} +-3 & 1 & -1 \\ +-7 & 5 & -1 \\ +-6 & 6 & -2 +\end{bmatrix}. +$$ + +**解** +计算特征多项式: +$$ +\begin{aligned} +f_B(\lambda) &= |\lambda E - B| = +\begin{vmatrix} +\lambda+3 & -1 & 1 \\ +7 & \lambda-5 & 1 \\ +6 & -6 & \lambda+2 +\end{vmatrix} \\[6pt] +&= (\lambda+3) \begin{vmatrix} \lambda-5 & 1 \\ -6 & \lambda+2 \end{vmatrix} +- (-1) \begin{vmatrix} 7 & 1 \\ 6 & \lambda+2 \end{vmatrix} ++ 1 \begin{vmatrix} 7 & \lambda-5 \\ 6 & -6 \end{vmatrix} \\[6pt] +&= (\lambda+3)\big[(\lambda-5)(\lambda+2) + 6\big] + \big[7(\lambda+2) - 6\big] + \big[7\cdot(-6) - 6(\lambda-5)\big] \\[6pt] +&= (\lambda+3)(\lambda^2 - 3\lambda -4) + (7\lambda+8) + (-12 - 6\lambda) \\[6pt] +&= (\lambda-4)\big[(\lambda+3)(\lambda+1) + 1\big] \\[6pt] +&= (\lambda-4)(\lambda^2 + 4\lambda + 4) \\[6pt] +&= (\lambda-4)(\lambda+2)^2. +\end{aligned} +$$ + +故特征方程为 $(\lambda-4)(\lambda+2)^2 = 0$,得特征值: +$$ +\lambda_1 = 4,\quad \lambda_2 = \lambda_3 = -2. +$$ + +对于 $\lambda_1 = 4$,解方程组 $(4E - B)x = 0$: +$$ +4E - B = \begin{bmatrix} +7 & -1 & 1 \\ +7 & -1 & 1 \\ +6 & -6 & 6 +\end{bmatrix} +\stackrel{\text{行变换}}{\longrightarrow} +\begin{bmatrix} +1 & 0 & 0 \\ +0 & -1 & 1 \\ +0 & 0 & 0 +\end{bmatrix}. +$$ +得基础解系: +$$ +\xi_1 = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}. +$$ +因此对应于 $\lambda_1 = 4$ 的全部特征向量为 $k_1\xi_1$($k_1 \neq 0$)。 + +对于 $\lambda_2 = \lambda_3 = -2$,解方程组 $(-2E - B)x = 0$: +$$ +-2E - B = \begin{bmatrix} +1 & -1 & 1 \\ +7 & -7 & 1 \\ +6 & -6 & 0 +\end{bmatrix} +\stackrel{\text{行变换}}{\longrightarrow} +\begin{bmatrix} +1 & -1 & 0 \\ +0 & 0 & 1 \\ +0 & 0 & 0 +\end{bmatrix}. +$$ +同解方程组为 +$$ +\begin{cases} +x_1 - x_2 = 0, \\ +x_3 = 0. +\end{cases} +$$ +取自由未知量 $x_2 = 1$,得基础解系: +$$ +\eta = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}. +$$ +因此对应于二重特征值 $-2$ 的全部特征向量为 $k\eta$($k \neq 0$)。 + +--- + +>[!example] 例 4.4(幂等矩阵的特征值) +设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,且满足 $A^2 = A$(即 $A$ 是幂等矩阵)。证明:$A$ 的特征值只能是 $0$ 或 $1$。 + +**证明:** + +设 $\lambda$ 是 $A$ 的任意一个特征值,$\xi$ 是对应的特征向量($\xi \neq 0$),则有 +$$ +A\xi = \lambda \xi. +$$ -$代入 B 的特征值 \lambda=1,0,0,得 E-B 的特征值为 1-1=0,1-0=1,1-0=1,即 1,1,0$。 +在等式两边左乘矩阵 $A$,得 +$$ +A^2\xi = A(\lambda \xi) = \lambda A\xi = \lambda^2 \xi. +$$ ->[!example] 例2 ->已知 $n(n\geq2)$维列向量 $\alpha,\beta$ 满足 $\beta^T\alpha=-3$,则方阵 $(\beta\alpha^T)^2$ 的非零特征值为$\underline{\qquad}$。 +由于 $A^2 = A$,故 $A^2\xi = A\xi = \lambda \xi$。因此 +$$ +\lambda^2 \xi = \lambda \xi \quad \Rightarrow \quad (\lambda^2 - \lambda)\xi = 0. +$$ -**解:** -设 $A=\beta\alpha^T$(秩 1 矩阵),计算 $A^2$: +因为 $\xi \neq 0$,所以 $\lambda^2 - \lambda = 0$,即 $\lambda(\lambda - 1) = 0$。解得 $\lambda = 0$ 或 $\lambda = 1$。 -$A^2=(\beta\alpha^T)(\beta\alpha^T)=\beta(\alpha^T\beta)\alpha^T=(\alpha^T\beta)A$ +因此,幂等矩阵 $A$ 的特征值只能是 $0$ 或 $1$。 -• 注意:$\alpha^T\beta=(\beta^T\alpha)^T$(矩阵转置性质),而 $\beta^T\alpha=-3$(数,转置等于自身),故 $\alpha^T\beta=-3$,因此 $A^2=-3A$。 +--- -• 秩 $1$ 矩阵 $A$ 的非零特征值为 $\text{tr}(A)=\alpha^T\beta=-3$,设 $A\boldsymbol{x}=-3\boldsymbol{x}$,则 $A^2\boldsymbol{x}=(-3)A\boldsymbol{x}=(-3)^2\boldsymbol{x}=9\boldsymbol{x}$,即 $A^2$ 的非零特征值为 $9$。 \ No newline at end of file diff --git a/素材/秩为1矩阵性质.md b/素材/秩为1矩阵性质.md new file mode 100644 index 0000000..ca0e36f --- /dev/null +++ b/素材/秩为1矩阵性质.md @@ -0,0 +1,32 @@ + +>[!note] 定理 +>秩为$1$的矩阵$A\in\mathbb{R}^{n\times n}$的特征值有如下特征:(1)$0$为其特征值,且代数重数和几何重数均为$n-1$;(2)它的另一个特征值为$\mathrm{tr}(A)$. + +**证明:** +根据迹的定义,只需要证明(1)。 +因为$r(A)=1[!example] 例1 +>设 $E$ 为 $3$ 阶单位矩阵,$\alpha$ 为一个 $3$ 维单位列向量,则矩阵 $E-\alpha\alpha^T$ 的全部 $3$ 个特征值为$\underline{\qquad}$。 + +**解:** +设 $B=\alpha\alpha^T$,该矩阵为**秩 $1$ 矩阵**(因 $\alpha$ 是单位列向量,$\alpha^T\alpha=1$)。 + +• 秩 $1$ 矩阵的特征值性质:非零特征值为矩阵的迹 $\text{tr}(B)=\alpha^T\alpha=1$,其余 $n-1=2$ 个特征值为 $0$(秩 $1$ 矩阵的非零特征值个数等于秩)。 + +• 若 $B\boldsymbol{x}=\lambda\boldsymbol{x}$($\boldsymbol{x}$为特征向量),则 $(E-B)\boldsymbol{x}=(1-\lambda)\boldsymbol{x}$,即$E-B$ 的特征值为 $1-\lambda$。 + +$代入 B 的特征值 \lambda=1,0,0,得 E-B 的特征值为 1-1=0,1-0=1,1-0=1,即 1,1,0$。 + +>[!example] 例2 +>已知 $n(n\geq2)$维列向量 $\alpha,\beta$ 满足 $\beta^T\alpha=-3$,则方阵 $(\beta\alpha^T)^2$ 的非零特征值为$\underline{\qquad}$。 + +**解:** +设 $A=\beta\alpha^T$(秩 1 矩阵),计算 $A^2$: + +$A^2=(\beta\alpha^T)(\beta\alpha^T)=\beta(\alpha^T\beta)\alpha^T=(\alpha^T\beta)A$ + +• 注意:$\alpha^T\beta=(\beta^T\alpha)^T$(矩阵转置性质),而 $\beta^T\alpha=-3$(数,转置等于自身),故 $\alpha^T\beta=-3$,因此 $A^2=-3A$。 + +• 秩 $1$ 矩阵 $A$ 的非零特征值为 $\text{tr}(A)=\alpha^T\beta=-3$,设 $A\boldsymbol{x}=-3\boldsymbol{x}$,则 $A^2\boldsymbol{x}=(-3)A\boldsymbol{x}=(-3)^2\boldsymbol{x}=9\boldsymbol{x}$,即 $A^2$ 的非零特征值为 $9$。 \ No newline at end of file diff --git a/素材/线性方程组同解.md b/素材/线性方程组同解.md deleted file mode 100644 index c5230c4..0000000 --- a/素材/线性方程组同解.md +++ /dev/null @@ -1,30 +0,0 @@ -## **$Ax=0$与$Bx=0$同解问题**: -充要条件:$rankA=rankB=rank\begin{bmatrix} A \\ B\end{bmatrix}$. -$Ax=\alpha$ 与$Bx=\beta$同解问题: -充要条件:$rank\begin{bmatrix} A & \alpha\end{bmatrix}=rank\begin{bmatrix} B &\beta\end{bmatrix}=rank\begin{bmatrix} A &\alpha\\ B&\beta\end{bmatrix}$. - -如何理解(非严格证明,目的是便于理解): -首先,为了简化问题,我们只考虑齐次线性方程组同解问题,对于$Ax=0$与$Bx=0$, -考虑这两个齐次线性方程组的解空间,分别记为$N(A)$,$N(B)$,这两个集合是完全相同的, -可以得到$N(A)\subset N(B)$,以及$N(B)\subset N(A)$. -$N(A)\subset N(B)$可以得到什么呢? - - -说明$Ax=0$的解比较少,$Bx=0$的解比较多,一个方程组解多就说明他的方程限制相对宽松,解少则说明方程要求比较严格。换言之,$Bx=0$的每个方程是由$Ax=0$的方程线性表示的,同理$N(B)\subset N(A)$ 可以得到 $Ax=0$ 的每个方程是由 $Bx=0$ 的方程线性表示的,进而说明这两个系数矩阵的行向量能够互相线性表示,即行向量组等价.用秩的语言表示:$rankA=rankB=rank\begin{bmatrix} A \\ B\end{bmatrix}$. - -另一个角度:这两个矩阵化成最简行阶梯型,是相同的,进行化简的时候只用到行变换,故它们的行向量组等价. - -需要注意的是,这个条件是充要的.非常的好用. -非齐次的时候同理. - -注意:由此,我们还能得到一些别的结论 -例如:$A$ 和 $B$ 等价(可以通过初等变换得到),并不能得到两方程同解,因为等价的初等变换可能包括初等列变换,而列变换可能改变两方程的解 - ->[!example] 例1 ->6. 已知方程组$\quad\begin{cases}x_1 + 2x_2 + 3x_3 = 0, \\2x_1 + 3x_2 + 5x_3 = 0, \\x_1 + x_2 + ax_3 = 0,\end{cases}$ 与$\quad\begin{cases}x_1 + bx_2 + cx_3 = 0, \\2x_1 + b^2x_2 + (c+1)x_3 = 0\end{cases}$同解,则 - (A) $a = 1, b = 0, c = 1$; - (B) $a = 1, b = 1, c = 2$; - (C) $a = 2, b = 0, c = 1$; - (D) $a = 2, b = 1, c = 2$. - -解析:类似于方程 $AX = B$ 有解的充要条件是$\text{rank} \begin{bmatrix} A & B \end{bmatrix} = \text{rank}A$,由方程 $XA = B$ 有解可知 $\text{rank} \begin{bmatrix} A \\ B \end{bmatrix} = \text{rank}B=\text{rank}A=k$,由初等变换不改变秩得$$\text{rank} \begin{bmatrix} B & O \\ A & E \end{bmatrix} =\text{rank} \begin{bmatrix} B & O \\ O & E \end{bmatrix}=n+k$$ diff --git a/素材/线性方程组的系数矩阵与解关系.md b/素材/线性方程组的系数矩阵与解关系.md deleted file mode 100644 index cde46ac..0000000 --- a/素材/线性方程组的系数矩阵与解关系.md +++ /dev/null @@ -1,90 +0,0 @@ -这是一个链接了方程组解空间与方程组系数秩的公式 - ->[!note] 秩零化度定理: ->对于齐次方程组 ${A}_{m \times n}\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}$,设$\mathrm{rank}{A}=r$,则 -> $$\dim N({A})=n-r$$ - - ->[!example] 例1 ->已知三阶方阵 $A=\begin{bmatrix}\alpha_1&\alpha_2&\alpha_3\end{bmatrix}$ 有三个不同的特征值,其中$\alpha_3=2\alpha_1+\alpha_2$,若 $\beta=\alpha_1+3\alpha_2+4\alpha_3$ ,求线性方程组 $A\boldsymbol{x}=\beta$ 的通解. - -**答案:** - $$\begin{bmatrix}1\\3\\4\end{bmatrix}+k\begin{bmatrix}2\\1\\-1\end{bmatrix}, k\in\mathbb{R}$$ -**分析:** 在求解非齐次方程组通解的题目中,若是题目给出了特解与齐次方程组的解,那么大概率来说这个齐次方程组的解就可以拓展为齐次方程组通解(根据问题导向,不然写不出来了),那么如何由齐次方程组的解拓展为齐次方程组通解呢,那就要根据题目具体的条件进行分析了,这就要用到我们的解零度化定理来求齐次方程组解空间的维数 -**解析:** 由 $\alpha_3=2\alpha_1+\alpha_2$ 可得 $A$ 的列向量组线性相关, $|A|=0$;又因为 $A$ 的三个特征值各不相同,故 $A$ 有两个不为零的特征值 $\lambda_1,\lambda_2$,且 $A$ 可相似对角化,即 $A=P^{-1}\begin{bmatrix}\lambda_1&&\\&\lambda_2&\\&&0\end{bmatrix}P$,$\mathrm{rank}A=\mathrm{rank}(P^{-1}\begin{bmatrix}\lambda_1&&\\&\lambda_2&\\&&0\end{bmatrix}P)=\mathrm{rank}\begin{bmatrix}\lambda_1&&\\&\lambda_2&\\&&0\end{bmatrix}=2$ -故 $Ax=0$ 的解空间维数是 $1$ (5分) -$\beta=\alpha_1+3\alpha_2+4\alpha_3$,所以 $(1,3,4)^\mathrm{T}$ 为特解;(5分) -$\alpha_3=2\alpha_1+\alpha_2$,所以$A\begin{bmatrix}2k\\k\\-k\end{bmatrix}=2\alpha_1+\alpha_2-\alpha_3=0$,所以 $(2,1,-1)^\mathrm{T}$ 为基础解系;(10分) -解空间维数是 $1$ ,方程的解 $\begin{bmatrix}1\\3\\4\end{bmatrix}+k\begin{bmatrix}2\\1\\-1\end{bmatrix}, k\in\mathbb{R}$ 维数是 $1$,该解完备 - - - >[!example] 例2 - >设 $$A = \begin{bmatrix} -1 & -1 & 0 & -1 \\ -1 & 1 & 0 & 3 \\ -2 & 1 & 2 & 6 -\end{bmatrix}, \quad -B = \begin{bmatrix} -1 & 0 & 1 & 2 \\ -1 & -1 & a & a-1 \\ -2 & -3 & 2 & -2 -\end{bmatrix}, -\quad -\alpha = \begin{bmatrix} 0 \\ 2 \\ 3 \end{bmatrix}, \quad -\beta = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ -1 \end{bmatrix}$$ -(1) 证明:方程组 $Ax = \alpha$ 的解均为方程组 $Bx = \beta$ 的解; -$\quad$ -(2) 若方程组 $A\boldsymbol{x} = \alpha$ 与方程组 $B\boldsymbol{x} = \beta$ 不同解,求 $a$ 的值。 - -**解:** -(1) 由于 -$$ -\begin{bmatrix} -A \quad \alpha \\ -B \quad \beta -\end{bmatrix} = -\begin{bmatrix} -1 & -1 & 0 & -1 & 0 \\ -1 & 1 & 0 & 3 & 2 \\ -2 & 1 & 2 & 6 & 3 \\ -1 & 0 & 1 & 2 & 1 \\ -1 & -1 & a & a-1 & 0 \\ -2 & -3 & 2 & -2 & -1 -\end{bmatrix} -\rightarrow -\begin{bmatrix} -1 & -1 & 0 & -1 & 0 \\ -0 & 1 & 0 & 2 & 1 \\ -0 & 0 & 2 & 2 & 0 \\ -0 & 0 & 0 & 0 & 0 \\ -0 & 0 & 0 & 0 & 0 \\ -0 & 0 & 0 & 0 & 0 -\end{bmatrix}, -$$ -故 -$$ -\mathrm{rank} \begin{bmatrix}A&\alpha\\B&\beta\end{bmatrix} = \mathrm{rank}[A\ \alpha], -$$ -从而方程组 -$$ -\begin{cases} -A\boldsymbol{x} = \alpha \\ -B\boldsymbol{x} = \beta -\end{cases} -$$ -与 $A\boldsymbol{x} = \alpha$ 同解,故 $A\boldsymbol{x} = \alpha$ 的解均为 $B\boldsymbol{x} = \beta$ 的解。 - -(2) 分析:不同解,却要可以求出$a$的具体值,说明这是一个与秩相关的题,而与解相关的秩的问题我们就可以考虑解零度化定理 -由于 $A\boldsymbol{x} = \alpha$ 的解均为 $Bx = \beta$ 的解,若 $A\boldsymbol{x} = \alpha$ 与 $B\boldsymbol{x} = \beta$ 同解,则与题意矛盾,故 $Ax = \alpha$ 的解是 $Bx = \beta$ 解的真子集。于是 $Ax = 0$ 的基础解系中解向量的个数小于 $B\boldsymbol{x} = 0$ 的基础解系中解向量的个数,即 -$$ -4 - r(A) < 4 - r(B), -$$ -故 $r(A) > r(B)$。又因 $r(A) = 3$,故 $r(B) < 3$,则 -$$ -\left| \begin{array}{ccc} -1 & 0 & 1 \\ -1 & -1 & a \\ -2 & -3 & 2 -\end{array} \right| = 0, -$$ -解得 $a = 1$。 \ No newline at end of file diff --git a/素材/线性方程组解的问题.md b/素材/线性方程组解的问题.md deleted file mode 100644 index c21616c..0000000 --- a/素材/线性方程组解的问题.md +++ /dev/null @@ -1,88 +0,0 @@ -### 原理 -**线性方程组解的判定** -对非齐次线性方程组 $A_{m\times n}x=b$, -1. 无解的充要条件是 $\text{rank}A < \text{rank}[A\ \ b]$; -2. 有唯一解的充要条件是 $\text{rank}A = \text{rank}[A\ \ b] = n$; -3. 有无穷多解的充要条件是 $\text{rank}A = \text{rank}[A\ \ b] < n$。 -注:上述定理也说明非齐次线性方程组有解的充要条件是 $\text{rank}A = \text{rank}[A\ \ b]$。 - -把以上结论应用到齐次线性方程组,可得 -推论 齐次线性方程组 $A_{m\times n}x=0$ 有非零解(无穷多解)的充要条件是 $\text{rank}A < n$,即系数矩阵的秩小于未知数个数。 - -**矩阵方程解的判定** -本质上和线性方程组是一脉相承的,只是形式上更一般化。 -最常见的矩阵方程是 $\boldsymbol{AX} = \boldsymbol{B}$,其中$\boldsymbol{A}$是 $m\times n$ 矩阵,$\boldsymbol{B}$ 是 $m\times p$ 矩阵,$\boldsymbol{X}$ 是待求的$n\times p$矩阵。 -1. 有解的充要条件: -矩阵方程有解的充要条件是系数矩阵 $\boldsymbol{A}$ 的秩等于增广矩阵 $[\boldsymbol{A} \ \boldsymbol{B}]$的秩,即: -$$r(\boldsymbol{A}) = r([\boldsymbol{A} \ \boldsymbol{B}])$$ -这个结论和非齐次线性方程组有解的条件完全一致。 -2. 解的结构: -- 唯一解:当$r(\boldsymbol{A}) = r([\boldsymbol{A} \ \boldsymbol{B}]) = n$ 时,方程有唯一解。 -- 无穷多解:当 $r(\boldsymbol{A}) = r([\boldsymbol{A} \ \boldsymbol{B}]) < n$ 时,方程有无穷多解。 - -可逆矩阵 -- 当 $\boldsymbol{A}$ 是 n 阶可逆矩阵时,矩阵方程 $\boldsymbol{AX} = \boldsymbol{B}$有唯一解:$\boldsymbol{X} = \boldsymbol{A}^{-1}\boldsymbol{B}$ - -其他形式的矩阵方程 -- 对于 $\boldsymbol{XA} = \boldsymbol{B}$ 形式的方程,可以转置为 $\boldsymbol{A}^T\boldsymbol{X}^T = \boldsymbol{B}^T$,再套用上述方法,或类似于方程 $AX = B$ 有解的充要条件是$\text{rank} \begin{bmatrix} A & B \end{bmatrix} = \text{rank}A$,由方程 $XA = B$ 有解可知 $\text{rank} \begin{bmatrix} A \\ B \end{bmatrix} =\text{rank}A$ -- 对于 $\boldsymbol{AXB} = \boldsymbol{C}$ 形式的方程,当 $\boldsymbol{A} 和 \boldsymbol{B}$ 都可逆时,有唯一解 $\boldsymbol{X} = \boldsymbol{A}^{-1}\boldsymbol{C}\boldsymbol{B}^{-1}$。 - ->[!example] **例1** ->设矩阵 ->$$A = \begin{bmatrix} -1 & a_1 & a_1^2 & a_1^3 \\ -1 & a_2 & a_2^2 & a_2^3 \\ -1 & a_3 & a_3^2 & a_3^3 \\ -1 & a_4 & a_4^2 & a_4^3 -\end{bmatrix}, -\quad -x = \begin{bmatrix} -x_1 \\ x_2 \\ x_3 \\ x_4 -\end{bmatrix}, -\quad -b = \begin{bmatrix} -1 \\ 1 \\ 1 \\ 1 -\end{bmatrix}$$ -其中常数 $a_1, a_2, a_3, a_4$ 互不相等,则线性方程组 $Ax = b$ 的解为 ______________。 - -**答**:$(1,0,0,0)^T$。 - -**解析**:由范德蒙行列式的性质可知 $|A| \neq 0$,从而线性方程组 $Ax = b$ 有唯一解。 - -又由 -$$ -\begin{bmatrix} -1 & a_1 & a_1^2 & a_1^3 \\ -1 & a_2 & a_2^2 & a_2^3 \\ -1 & a_3 & a_3^2 & a_3^3 \\ -1 & a_4 & a_4^2 & a_4^3 -\end{bmatrix} -\begin{bmatrix} -1 \\ -0 \\ -0 \\ -0 -\end{bmatrix} -= -\begin{bmatrix} -1 \\ -1 \\ -1 \\ -1 -\end{bmatrix} -$$ - 可知 $Ax = b$ 的解为 -$$ -\begin{bmatrix} -1 \\ -0 \\ -0 \\ -0 -\end{bmatrix} -$$ - ->[!example] **例2** -> 设 $A, B$ 均为 $n$ 阶方阵,满足$\text{rank} \begin{bmatrix} A \\ B \end{bmatrix} = \text{rank}B,$ 且方程 $XA = B$ 有解。若 $\operatorname{rank} A = k$,则$\text{rank} \begin{bmatrix} B & O \\ A & E \end{bmatrix} =\underline{\hspace{3cm}}.$ - -**解析**: -类似于方程 $AX = B$ 有解的充要条件是$\text{rank} \begin{bmatrix} A & B \end{bmatrix} = \text{rank}A$,由方程 $XA = B$ 有解可知 $\text{rank} \begin{bmatrix} A \\ B \end{bmatrix} = \text{rank}B=\text{rank}A=k$,由初等变换不改变秩得$$\text{rank} \begin{bmatrix} B & O \\ A & E \end{bmatrix} =\text{rank} \begin{bmatrix} B & O \\ O & E \end{bmatrix}=n+k$$ \ No newline at end of file diff --git a/素材/罗尔定理与拉格朗日中值定理.md b/素材/罗尔定理与拉格朗日中值定理.md deleted file mode 100644 index b657011..0000000 --- a/素材/罗尔定理与拉格朗日中值定理.md +++ /dev/null @@ -1,137 +0,0 @@ -## **罗尔定理** -### **原理** -若函数 f(x) 满足以下三个条件: -在闭区间 $[a,b]$ 上连续; -在开区间 $(a,b)$ 内可导; -区间端点函数值相等,即 $f(a)=f(b)$; -则在 $(a,b)$ 内至少存在一点 $\xi$,使得 $f'(\xi)=0$。 -罗尔定理的几何意义为:满足条件的函数曲线在区间内至少有一条水平切线。 -它是拉格朗日中值定理($f(b)-f(a)=f'(\xi)(b-a)$)当 $f(a)=f(b)$ 时的特例。 - -### **适用条件** -罗尔定理的核心适用题型是证明导函数方程 $f'(\xi)=0$ 在区间 $(a,b)$ 内有根以及衍生的相关证明题。 -具体可分为以下几类: -1.直接证明 $f'(\xi)$=0 存在根 -题目给出函数 f(x) 在 $[a,b]$ 上的连续性、$(a,b)$ 内的可导性,且满足 $f(a)=f(b)$,直接应用罗尔定理证明存在 $\xi\in(a,b)$ 使得 $f'(\xi)=0$。 -2.构造辅助函数证明导函数相关方程有根 -对于形如 $f'(\xi)+g(\xi)f(\xi)=0$、$f''(\xi)=0$ 等方程,需构造满足罗尔定理条件的辅助函数 $F(x)$,通过 $F(a)=F(b)$ 推导 $F'(\xi)=0$,进而等价转化为目标方程。 -3.结合多次罗尔定理证明高阶导数零点存在 -若函数 f(x) 有 n+1 个点的函数值相等,可多次应用罗尔定理,证明其 n 阶导数 $f^{(n)}(\xi)=0$ 在对应区间内有根。 -4.证明函数恒为常数(反证法结合罗尔定理) -若 $f'(x)\equiv0$ 在区间内成立,可通过反证法假设存在两点函数值不等,结合罗尔定理推出矛盾,进而证明函数为常数。 - -罗尔定理针对于一个函数,不同于柯西中值定理针对于两个函数 - -### **例题** ->[!example] 例1 -设 $f(x)$ 在 $[0,1]$ 连续,$(0,1)$ 可导,且 $f(1) = 0$,求证存在 $\xi \in (0,1)$ 使得 $nf(\xi) + \xi f'(\xi) = 0$。 - -**解析**: -设辅助函数 $\varphi(x) = x^n f(x)$,则 $\varphi(0)=0$,$\varphi(1)=0$。由罗尔定理,存在 $\xi \in (0,1)$,使得 $\varphi'(\xi)=0$即 -$$ -n\xi^{n-1} f(\xi) + \xi^n f'(\xi) = 0 -$$ -两边除以 $\xi^{n-1}$ ($\xi>0$),得 $nf(\xi) + \xi f'(\xi) = 0$。 - - - ->[!example] 例2 -设函数 $f(x)$ 在 $[a,b]$ 上可导,且 -$$f(a) = f(b) = 0,\quad f'_+(a)f'_-(b) > 0,$$ -试证明 $f'(x) = 0$ 在 $(a,b)$ 内至少有两个根。 - - -**解析**: -由导数极限定理及 $f'_+(a)f'_-(b) > 0$,知在 $a$ 右侧和 $b$ 左侧,$f(x)$ 的符号相同,不妨设 $f'_+(a)>0$,$f'_-(b)>0$。则在 $a$ 右侧附近 $f(x)>0$,在 $b$ 左侧附近 $f(x)>0$。由于 $f(a)=f(b)=0$,由极值点的费马定理,$f(x)$ 在 $(a,b)$ 内至少有一个极大值点,该点处导数为零。又因为 $f(x)$ 在 $[a,b]$ 上连续,在 $(a,b)$ 内可导,且 $f(a)=f(b)$,由罗尔定理至少存在一点 $c \in (a,b)$ 使 $f'(c)=0$。结合极大值点处的导数零点,可知至少有两个导数为零的点。 - - - ->[!example] 例3 -设 $f(x)$ 在 $[0, 1]$ 上具有二阶导数,且满足 -$$f(0) = 0, \, f(1) = 1, \, f\left(\frac{1}{2}\right) > \frac{1}{4}$$证明: -(1)至少存在一点 $\xi \in (0, 1)$,使得 $f''(\xi) < 2$; -(2)若对一切 $x \in (0, 1)$,有 $f''(x) \neq 2$,则当 $x \in (0, 1)$ 时,恒有 $f(x) > x^2$。 - -**解析**: -(1) 考虑函数 $g(x)=f(x)-x^2$,则 $g(0)=0$,$g(1)=0$,$g(1/2)=f(1/2)-1/4>0$。由极值点的费马定理及罗尔定理,$g(x)$ 在 $(0,1)$ 内存在极大值点 $\eta$,且 $g'(\eta)=0$,$g''(\eta) \leq 0$。即 $f'(\eta)=2\eta$,$f''(\eta) \leq 2$。若 $f''(\eta) < 2$,则取 $\xi=\eta$ 即可;若 $f''(\eta)=2$,则考虑在 $\eta$ 两侧应用拉格朗日中值定理,可找到另一个点 $\xi$ 使得 $f''(\xi)<2$。 -(2) 用反证法。假设存在 $x_0 \in (0,1)$ 使 $f(x_0) \leq x_0^2$,结合 $f(0)=0$,$f(1)=1$ 和 $f(1/2)>1/4$,利用连续性及中值定理可推出存在 $\xi$ 使 $f''(\xi)=2$,矛盾。 - -## **拉格朗日中值定理** -### **原理** -若函数 f(x) 满足两个条件: -在闭区间 $[a,b]$ 上连续; -在开区间 $(a,b)$ 内可导; -则在 $(a,b)$ 内至少存在一点 $\xi$,使得 -$f(b)-f(a)=f'(\xi)(b-a)$ -也可写成等价形式 $f'(\xi)=\dfrac{f(b)-f(a)}{b-a}$。 -是罗尔定理的推广,同时也是柯西中值定理的特例。其几何意义为:满足条件的函数曲线在区间 (a,b) 内,至少存在一点的切线与连接端点 (a,f(a)) 和 (b,f(b)) 的弦平行。 - -### **适用条件** -拉格朗日中值定理的核心适用题型是建立函数增量与导数的关联,进行不等式的证明,这是最常见的题型。通过对目标函数在指定区间上应用拉格朗日中值定理,得到 $f(b)-f(a)=f'(\xi)(b-a)$,再利用导数 $f'(\xi)$ 的取值范围(有界性、正负性)放大或缩小式子,推导不等式。 - -### **例题** - ->[!example] 例1 -设函数 $f(x)$ 在 $(-1,1)$ 内可微,且 -$$f(0) = 0, \quad |f'(x)| \leq 1,$$证明:在 $(-1,1)$ 内,$|f(x)| < 1$。 - -**解析**: -对任意 $x \in (-1,1)$,由拉格朗日中值定理,存在 $\xi$ 介于 $0$ 与 $x$ 之间,使得 -$$ -f(x) - f(0) = f'(\xi)(x-0) -$$ -即 $f(x) = f'(\xi) x$。由于 $|f'(\xi)| \leq 1$,$|x| < 1$,故 $|f(x)| = |f'(\xi)| \cdot |x| < 1$。 - - ->[!example] 例2 -设 $f''(x) < 0$,$f(0) = 0$,证明对任意 $x_1 > 0, x_2 > 0$ 有 -$$f(x_1 + x_2) < f(x_1) + f(x_2)$$ - -**解析**: -不妨设 $0 < x_1 < x_2$。由拉格朗日中值定理: -$$ -f(x_1+x_2)-f(x_2) = f'(\xi_1)x_1, \quad \xi_1 \in (x_2, x_1+x_2) -$$ -$$ -f(x_1)-f(0) = f'(\xi_2)x_1, \quad \xi_2 \in (0, x_1) -$$ -于是 -$$ -f(x_1+x_2)-f(x_2)-f(x_1) = [f'(\xi_1)-f'(\xi_2)]x_1 -$$ -对 $f'(x)$ 在 $[\xi_2,\xi_1]$ 上应用拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (\xi_2,\xi_1)$,使 -$$ -f'(\xi_1)-f'(\xi_2) = f''(\xi)(\xi_1-\xi_2) < 0 -$$ -故 $f(x_1+x_2)-f(x_2)-f(x_1) < 0$,即 $f(x_1+x_2) < f(x_1)+f(x_2)$。 - - ->[!example] 例3 - 设 $f(x)$ 在 $(-\infty, +\infty)$ 内二阶可导,且 $f''(x) \neq 0$。 -(1)证明:对于任何非零实数 $x$,存在唯一的 $\theta(x)$ ($0<\theta(x)<1$),使得 - $$f(x) = f(0) + x f'(x\theta(x));$$ - (2)求 - $$\lim_{x \to 0} \theta(x).$$ - -解: -1. 证: 对于任何非零实数 $x$,由中值定理,存在 $\theta(x)$ $(0<\theta(x)<1)$,使得 - -$$ -f(x)=f(0)+x f'(x\theta(x)). -$$ - -如果这样的 $\theta(x)$ 不唯一,则存在 $\theta_{1}(x)$ 与 $\theta_{2}(x)$ $(\theta_{1}(x)<\theta_{2}(x))$,使得 $f'(x\theta_{1}(x))=f'(x\theta_{2}(x))$,由罗尔定理,存在一点 $\xi$,使得 $f''(\xi)=0$,这与 $f''(x)\neq 0$ 矛盾。所以 $\theta(x)$ 是唯一的。 - -2. 解 注意到 $f''(0)=\lim_{x\rightarrow 0} \frac{f'(x\theta(x))-f'(0)}{x\theta(x)}$,又知 - -$$ -\begin{aligned} -\lim_{x\rightarrow 0} \frac{f'(x\theta(x))-f'(0)}{x} -&= \lim_{x\rightarrow 0} \frac{\frac{f(x)-f(0)}{x}-f'(0)}{x} \\ -&= \lim_{x\rightarrow 0} \frac{f(x)-f(0)-x f'(0)}{x^{2}} \\ -&= \lim_{x\rightarrow 0} \frac{f'(x)-f'(0)}{2x} \\ -&= \frac{f''(0)}{2}, -\end{aligned} -$$ - -所以 $\lim_{x\rightarrow 0} \theta(x)=\frac{1}{2}$。 \ No newline at end of file