|
|
|
|
@ -460,3 +460,155 @@ $$f(0) = 0, \, f(1) = 1, \, f\left(\frac{1}{2}\right) > \frac{1}{4}$$证明:
|
|
|
|
|
2. 注意分析和综合相结合的方法,从结论向前推一推,推不动了再从条件往后推一推,这是证明题的很重要的思路
|
|
|
|
|
3. 数形结合可以给我们很大的信心并提供思路,但是也要小心用
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 微分中值定理证明不等式的要点归纳
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
### 识别不等式结构
|
|
|
|
|
- 若不等式形如 $f(b) - f(a)$ 与 $b-a$ 的关系,或含有函数值差与自变量差之商,可考虑**拉格朗日中值定理**。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
### 选择合适定理与辅助函数
|
|
|
|
|
- **拉格朗日定理**:常用于"单函数"差值型不等式,构造 $f(x)$ 使 $f'(\xi)$ 出现在不等式中。
|
|
|
|
|
- **柯西定理**:适用于"双函数"比值型不等式,构造 $f(x), g(x)$ 使 $\frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}$ 出现。
|
|
|
|
|
- **辅助函数构造**:常借助常见函数如 $\ln x, e^x, x^n, \arctan x, \sin x, \cos x$ 等,通过求导形式匹配目标。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
### 法一:利用导数单调性估计中值
|
|
|
|
|
- 应用中值定理得到含 $\xi$ 的表达式后,可以通过函数极值的求法求出其最大最小值进行比较
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
### 法二:直接对所得结果进行放缩
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例1
|
|
|
|
|
设 $e < a < b < e^2$,证明:$$
|
|
|
|
|
\ln^2 b - \ln^2 a > \frac{4}{e^2}(b-a).$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明**:
|
|
|
|
|
考虑函数 $f(x) = \ln^2 x$,则 $f(x)$ 在 $[a,b]$ 上连续,在 $(a,b)$ 内可导。由拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (a,b)$,使得
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{\ln^2 b - \ln^2 a}{b-a} = f'(\xi) = \frac{2\ln \xi}{\xi}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
令 $g(x) = \dfrac{2\ln x}{x}$,求导得
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
g'(x) = \frac{2(1-\ln x)}{x^2}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
当 $x > e$ 时,$\ln x > 1$,故 $g'(x) < 0$,即 $g(x)$ 在 $(e, +\infty)$ 上单调递减。
|
|
|
|
|
由于 $e < a < \xi < b < e^2$,所以
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
g(\xi) > g(e^2) = \frac{2\ln e^2}{e^2} = \frac{4}{e^2}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
因此
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{\ln^2 b - \ln^2 a}{b-a} > \frac{4}{e^2},
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
即
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\ln^2 b - \ln^2 a > \frac{4}{e^2}(b-a).
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
证毕。
|
|
|
|
|
>[!example] 例2
|
|
|
|
|
设 $a > e$,$0 < x < y < \dfrac{\pi}{2}$,证明:$$
|
|
|
|
|
a^y - a^x > (\cos x - \cos y) \cdot a^x \ln a.$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明**:
|
|
|
|
|
令 $f(t) = a^t$,则 $f(t)$ 在 $[x, y]$ 上连续,在 $(x, y)$ 内可导。由拉格朗日中值定理,存在 $\xi \in (x, y)$,使得
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{a^y - a^x}{\cos x - \cos y} = \frac{a^\xi \ln a}{\sin \xi }
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
$$\frac{a^\xi \ln a}{\sin \xi }>a^\xi \ln a>a^x \ln a$$
|
|
|
|
|
证毕
|
|
|
|
|
>[!example] 例3
|
|
|
|
|
证明:当 $x>0$ 时,$$
|
|
|
|
|
\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} \leq \frac{1+\sqrt{2}}{2}.$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明**:
|
|
|
|
|
考虑函数 $f(t) = \arctan t$ 与 $g(t) = \ln(1+t)$,两者在 $[0, x]$ 上连续,在 $(0, x)$ 内可导,且 $g'(t) = \frac{1}{1+t} \neq 0$。由柯西中值定理,存在 $\xi \in (0, x)$,使得
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} = \frac{f(x) - f(0)}{g(x) - g(0)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)} = \frac{1/(1+\xi^2)}{1/(1+\xi)} = \frac{1+\xi}{1+\xi^2}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
令 $\phi(\xi) = \dfrac{1+\xi}{1+\xi^2}$,则
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\phi'(\xi) = \frac{(1+\xi^2) - (1+\xi) \cdot 2\xi}{(1+\xi^2)^2} = \frac{1 - 2\xi - \xi^2}{(1+\xi^2)^2} = \frac{2 - (1+\xi)^2}{(1+\xi^2)^2}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
令 $\phi'(\xi) = 0$,得 $(1+\xi)^2 = 2$,因 $\xi > 0$,故 $\xi = \sqrt{2} - 1$。
|
|
|
|
|
当 $0 < \xi < \sqrt{2} - 1$ 时,$\phi'(\xi) > 0$;当 $\xi > \sqrt{2} - 1$ 时,$\phi'(\xi) < 0$。
|
|
|
|
|
因此 $\phi(\xi)$ 在 $\xi = \sqrt{2} - 1$ 处取得最大值:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\phi(\sqrt{2} - 1) = \frac{1 + (\sqrt{2} - 1)}{1 + (\sqrt{2} - 1)^2} = \frac{\sqrt{2}}{1 + (3 - 2\sqrt{2})} = \frac{\sqrt{2}}{4 - 2\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2(2 - \sqrt{2})}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
化简:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{\sqrt{2}}{2(2 - \sqrt{2})} = \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{1}{2 - \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{2 + \sqrt{2}}{2} = \frac{\sqrt{2}(2 + \sqrt{2})}{4} = \frac{2\sqrt{2} + 2}{4} = \frac{1 + \sqrt{2}}{2}.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
于是对任意 $\xi > 0$,有 $\phi(\xi) \leq \dfrac{1+\sqrt{2}}{2}$,从而
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\frac{\arctan x}{\ln(1+x)} \leq \frac{1+\sqrt{2}}{2}, \quad x > 0.
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
等号在 $\xi = \sqrt{2} - 1$ 时成立,即存在 $x > 0$ 使等号成立。证毕。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例4
|
|
|
|
|
(1) 证明:存在 $\theta \in (0, 1)$ 使得 $\ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) = \frac{x}{2+(1+\theta)x}, \, x > 0$;
|
|
|
|
|
(2) 证明不等式 $$\left(1+\frac{1}{n}\right)^{n+1} < e\left(1+\frac{1}{2n}\right),$$ 其中 $n$ 为正整数。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明**
|
|
|
|
|
(1)对 $x > 0$ 定义函数 $f(t) = \ln(1+t), t \in \left[\frac{x}{2}, x\right]$,
|
|
|
|
|
由拉格朗日中值定理知:存在 $\theta \in (0, 1)$ 使得
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\begin{aligned}
|
|
|
|
|
f(x) - f\left(\frac{x}{2}\right) &= \ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) \\
|
|
|
|
|
&= \frac{1}{1+\frac{x}{2}+\theta} \cdot \frac{x}{2} \\
|
|
|
|
|
&= \frac{x}{2+(1+\theta)x}.
|
|
|
|
|
\end{aligned}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2)不等式两边取对数,可知仅证明 $(n+1)\ln\left(1+\frac{1}{n}\right) < 1 + \ln\left(1+\frac{1}{2n}\right)$ 即可。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
令 $F(x) = x + x\ln\left(1+\frac{x}{2}\right) - (x+1)\ln(1+x), x \geq 0$,则由(1)知
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\begin{aligned}
|
|
|
|
|
F'(x) &= 1 + \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} + \ln\left(1+\frac{x}{2}\right) - 1 - \ln(1+x) \\
|
|
|
|
|
&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \left[\ln(1+x) - \ln\left(1+\frac{x}{2}\right)\right] \\
|
|
|
|
|
&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \frac{\frac{x}{2}}{1+(1+\theta)\frac{x}{2}} \\
|
|
|
|
|
&= \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} - \frac{\frac{x}{2}}{1+\frac{x}{2}} = 0.
|
|
|
|
|
\end{aligned}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此 $F(x) > F(0) = 0, x > 0$。即 $(x+1)\ln(1+x) < x + x\ln\left(1+\frac{x}{2}\right), x > 0$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
令 $x = \frac{1}{n}$,则有 $(n+1)\ln\left(1+\frac{1}{n}\right) < 1 + \ln\left(1+\frac{1}{2n}\right)$。因此对任意正整数 $n$ 有不等式
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\left(1+\frac{1}{n}\right)^{n+1} < e\left(1+\frac{1}{2n}\right)
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
成立。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
经过对近十年的期末测试题的观察,微分中值定理通常不会单独出题,而是与积分中值定理一起出,本模块旨在通过几道经典的题目,让同学们熟悉微分中值与定积分中值的综合运用。
|
|
|
|
|
首先我们来回顾定积分中值定理:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!note] 定理
|
|
|
|
|
>如果函数$f(x)$在闭区间$[a,b]$上连续,则在积分区间$[a,b]$上至少有一点$\xi$,使
|
|
|
|
|
>$$\int_{a}^{b}f(x) \mathrm{d} x=f(\xi)(b-a)\qquad(a\le\xi\le b)$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
这类题的识别特征是:
|
|
|
|
|
1. 出现积分号
|
|
|
|
|
2. 证明存在 $\xi$ 使得……
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例题1
|
|
|
|
|
>已知函数$f(x)$在$[0,2]$上可导,且$f(0)=0$,$\large{\int}_{1}^{2}f(x)\mathrm{d}x=0$. 证明:至少存在$\xi\in(0,2)$,使得$f'(\xi)=2022f(\xi)$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明:**
|
|
|
|
|
由积分中值定理,存在$\eta\in(1,2),\int_1^2f(x)\text{d}x=f(\eta)=0$.
|
|
|
|
|
令$F(x)=\text{e}^{-2022x}f(x)$,有$$F'(x)=\text{e}^{-2022x}(f'(x)-2022f(x)),$$且$F(0)=0=F(\eta)$。故由罗尔中值定理得存在$\xi\in(0,\eta)\subset(0,2)$,使得$$F'(\xi)=0,f'(\xi)=2022f(\xi).$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例题2
|
|
|
|
|
>设函数$f(x)$在闭区间$[0,2]$上可导,且$\large{\int}_{0}^{1}f(x)\mathrm{d}x=0$.证明:至少存在一点$\xi\in(0,2)$,使得$f'(\xi)=\frac{2}{2-\xi}f(\xi)$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明:**
|
|
|
|
|
令$F(x)=(x-2)^2f(x)$,则$$F'(x)=2(x-2)f(x)+(x-2)^2f'(x)=(x-2)(2f(x)+(x-2)f'(x)).$$由于$\large{\int_0^1}f(x)\text{d}x=0$,由积分中值定理,存在$\eta\in(0,1)$,$f(\eta)=0$,从而$F(\eta)=0$.又$F(2)=0$,由罗尔定理得$$\exists\xi\in(\eta,2)\subset(0,2),F'(\xi)=0\Rightarrow f'(\xi)=\frac{2}{2-\xi}f(\xi).$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例题3
|
|
|
|
|
>设$f(x)$在$[0,1]$上连续,在$(0,1)$内可导,且$$3\int_{\frac{2}{3}}^1f(x)\mathrm{d}x=f(0).$$证明存在$c\in(0,1)$,使得$f'(c)=0$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明:**
|
|
|
|
|
由积分中值定理,存在$\xi\in(\frac{2}{3},1)$,使得$\int_\frac{2}{3}^1f(x)\text{d}x=f(\xi)\cdot(1-\frac{2}{3})$,故$f(\xi)=f(0)$.由罗尔中值定理,存在$c\in(0,\xi)\subset(0,1)$,使得$f'(c)=0$.证毕.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|