|
|
|
|
@ -0,0 +1,315 @@
|
|
|
|
|
---
|
|
|
|
|
tags:
|
|
|
|
|
- 编写小组
|
|
|
|
|
---
|
|
|
|
|
**内部资料,禁止传播**
|
|
|
|
|
**编委会(不分先后,姓氏首字母顺序):韩魏 刘柯妤 卢吉辚 王轲楠 支宝宁 郑哲航 程奕鸣**
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
# 单调有界准则
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 原理
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- **单调有界数列必收敛**:
|
|
|
|
|
1. 若数列 $\{a_n\}$ 单调递增且有上界 $M$,则 $\{a_n\}$ 收敛,且 $\lim_{n \to \infty} a_n = \sup\{a_n\} \leq M$。
|
|
|
|
|
2. 若数列 $\{a_n\}$ 单调递减且有下界 $m$,则 $\{a_n\}$ 收敛,且 $\lim_{n \to \infty} a_n = \inf\{a_n\} \geq m$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- **函数单调有界性质**:
|
|
|
|
|
若函数 $f(x)$ 在区间 $I$ 上单调且有界,则 $f(x)$ 在 $I$ 的端点或无穷远处存在单侧极限。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 适用情况
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
适用于证明数列或函数极限的存在性,尤其是:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- 递推数列极限的存在性与求解;
|
|
|
|
|
- 函数在某区间上的极限存在性;
|
|
|
|
|
- 某些无法直接求极限但可判断单调性和有界性的情形。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 优势
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. 不依赖于极限的具体值,只需判断单调性和有界性;
|
|
|
|
|
2. 适用于很多递推定义的数列;
|
|
|
|
|
3. 证明过程结构清晰,易于理解和操作。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 劣势
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. 只能证明极限存在,不能直接给出极限值(需另解方程);
|
|
|
|
|
2. 判断单调性和有界性有时需要一定的技巧;
|
|
|
|
|
3. 对于非单调或没有明显界的序列不适用。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 例子
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] 例1
|
|
|
|
|
> 证明数列 $a_1 = \sqrt{2}, a_{n+1} = \sqrt{2 + a_n}$ 收敛,并求其极限。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
1. **有界性**:
|
|
|
|
|
易证 $0 < a_n < 2$(可用归纳法)。
|
|
|
|
|
2. **单调性**:
|
|
|
|
|
计算 $a_{n+1} - a_n = \sqrt{2 + a_n} - a_n$。
|
|
|
|
|
设 $f(x) = \sqrt{2 + x} - x$,在 $[0,2]$ 上分析符号,可得 $a_{n+1} \geq a_n$,故数列单调递增。
|
|
|
|
|
3. **由单调有界准则**,数列收敛。
|
|
|
|
|
4. **求极限**:
|
|
|
|
|
设 $\lim_{n \to \infty} a_n = L$,则 $L = \sqrt{2 + L}$,解得 $L = 2$(舍去负根)。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] 例2
|
|
|
|
|
> 证明函数 $f(x) = \frac{x}{x+1}$ 在 $[0, +\infty)$ 上单调有界,并求 $\lim_{x \to +\infty} f(x)$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
1. **单调性**:
|
|
|
|
|
导数 $f'(x) = \frac{1}{(x+1)^2} > 0$,故 $f(x)$ 单调递增。
|
|
|
|
|
2. **有界性**:
|
|
|
|
|
显然 $0 \leq f(x) < 1$。
|
|
|
|
|
3. **由单调有界准则**,$\lim_{x \to +\infty} f(x)$ 存在,且为 $1$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] **例3**
|
|
|
|
|
>设数列 $\{x_n\}$ 满足 $x_1 = \sqrt{2}$,且对任意 $n \ge 1$,有 $x_{n+1} = \sqrt{2 + x_n}$。证明该数列收敛,并求其极限。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明**:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. **证明数列单调有界**:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
当 $n=1$ 时, $0 < x_1 < 2$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
假设当 $n=k$($k \ge 1$)时,命题成立,即有:
|
|
|
|
|
$$0 < x_k < 2 \tag{1}$$
|
|
|
|
|
则当 $n=k+1$ 时,
|
|
|
|
|
$$x_{k+1} = \sqrt{2 + x_{k}} < \sqrt{2 + 2} = 2$$
|
|
|
|
|
同时,由 $x_{k} > 0$ 可得 $x_{k+1} = \sqrt{2 + x_{k}} > \sqrt{2} > 0$。故 $0 < x_{k+1} < 2$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此$0 < x_{k+2} < 2$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
接下来,证明单调性部分 $x_{k+1} < x_{k+2}$。根据递推关系和归纳假设(1)中 $x_k < x_{k+1}$,我们有:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\begin{aligned}
|
|
|
|
|
x_{k+2} - x_{k+1} &= \sqrt{2 + x_{k+1}} - \sqrt{2 + x_k} \quad \\[0.5em]
|
|
|
|
|
&= \frac{(\sqrt{2 + x_{k+1}} - \sqrt{2 + x_k})(\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k})}{\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k}} \quad \\[0.5em]
|
|
|
|
|
&= \frac{(2 + x_{k+1}) - (2 + x_k)}{\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k}} \\[0.5em]
|
|
|
|
|
&= \frac{x_{k+1} - x_k}{\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k}}
|
|
|
|
|
\end{aligned}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
由归纳假设(1)知 $x_{k+1} - x_k > 0$,且分母 $\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k} > 0$。因此,
|
|
|
|
|
$$x_{k+2} - x_{k+1} = \frac{x_{k+1} - x_k}{\sqrt{2 + x_{k+1}} + \sqrt{2 + x_k}} > 0$$
|
|
|
|
|
即 $x_{k+1} < x_{k+2}$ 成立。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
结合以上,我们证明了 $0 < x_{k+1} < x_{k+2} < 2$。由数学归纳法,对一切正整数 $n$,均有 $0 < x_n < x_{n+1} < 2$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此,数列 $\{x_n\}$ **单调递增**且有**上界** $2$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2. **求数列的极限**:
|
|
|
|
|
由于数列 $\{x_n\}$ 单调递增且有上界,根据**单调有界收敛原理**,该数列收敛。设其极限为 $L$,即 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} x_n = L$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
在递推式 $x_{n+1} = \sqrt{2 + x_n}$ 两边同时取极限($n \to \infty$),得:$$L = \sqrt{2 + L}$$
|
|
|
|
|
将方程两边平方:$L^2 = 2 + L$,
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
移项整理得:$L^2 - L - 2 = 0$,
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因式分解:$(L - 2)(L + 1) = 0$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
解得:$L = 2$ 或 $L = -1$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
由于数列的所有项 $x_n > 0$,其极限 $L$ 必须满足 $L \ge 0$,故舍去 $L = -1$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此,数列 $\{x_n\}$ 的极限为:$$L = 2$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例4
|
|
|
|
|
>设$a > 0,\sigma > 0,{a_1} = \frac{1}{2}\left( {a + \frac{\sigma }{a}} \right),{a_{n + 1}} = \frac{1}{2}\left( {{a_n} + \frac{\sigma }{{{a_n}}}} \right),n = 1,2,...$
|
|
|
|
|
> 证明:数列$\left\{ {{a_n}} \right\}$收敛,且极限为$\sqrt \sigma$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
证:对 $\forall t > 0,t + \frac{1}{t} \ge 2$,令 $t = \frac{{{a_n}}}{{\sqrt \sigma }} > 0$,则有$${a_{n + 1}} = \frac{1}{2}\left( {{a_n} + \frac{\sigma }{{{a_n}}}} \right) = \frac{{\sqrt \sigma }}{2}\left( {\frac{{{a_n}}}{{\sqrt \sigma }} + \frac{{\sqrt \sigma }}{{{a_n}}}} \right) \ge \frac{{\sqrt \sigma }}{2}*2 = \sqrt \sigma ,n = 1,2,...$$
|
|
|
|
|
故$\left\{ {{a_n}} \right\}$有下界
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
又因为${a_{n + 1}} = \frac{1}{2}\left( {{a_n} + \frac{\sigma }{{{a_n}}}} \right) = \frac{{{a_n}}}{2}\left( {1 + \frac{\sigma }{{{a_n}^2}}} \right) \le \frac{{{a_n}}}{2}\left( {1 + \frac{\sigma }{\sigma }} \right) = {a_n},n = 1,2,...$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
所以$\left\{ {{a_n}} \right\}$单调递减.
|
|
|
|
|
因此,由单调有界定理知:$\left\{ {{a_n}} \right\}$存在极限,即$\left\{ {{a_n}} \right\}$收敛.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
设$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } {a_n} = A$,由${a_n} > 0$ 知 $A \ge 0$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
由${a_{n + 1}} = \frac{1}{2}\left( {{a_n} + \frac{\sigma }{{{a_n}}}} \right)$ 知 $2{a_{n + 1}}{a_n} = {a_n}^2 + \sigma$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
两边令 $n \to \infty$取极限得: $2{A^2} = {A^2} + \sigma$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
解得$A = - \sqrt \sigma$(舍)或$A = \sqrt \sigma$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
故$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } {a_n} = \sqrt \sigma$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例5
|
|
|
|
|
>证明:数列${x_n} = 1 + \frac{1}{2} + ... + \frac{1}{n} - \ln {\kern 1pt} n{\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} (n = 1,2,...)\\$单调递减有界,从而有极限(此极限称为Euler常数,下记作$C$)。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
证法1️⃣:
|
|
|
|
|
利用不等式$$\frac{1}{{1 + n}} < \ln (1 + \frac{1}{n}) < \frac{1}{n}$$有$${x_{n + 1}} - {x_n} = \frac{1}{{1 + n}} - \ln (n + 1) + \ln {\kern 1pt} n = \frac{1}{{1 + n}} - \ln (1 + \frac{1}{n}) < 0$$
|
|
|
|
|
故数列${x_n}$严格递减.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
又因为
|
|
|
|
|
$$\begin{array}{l} {x_n} = \sum\limits_{k = 1}^n {\frac{1}{k}} - \ln \left( {\frac{n}{{n - 1}} \cdot \frac{{n - 1}}{{n - 2}} \cdot ... \cdot \frac{3}{2} \cdot \frac{2}{1}} \right)\\ {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} = \sum\limits_{k = 1}^n {\frac{1}{k}} - \sum\limits_{k = 1}^{n - 1} {\ln \left( {1 + \frac{1}{k}} \right)} \\ {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} = \sum\limits_{k = 1}^{n - 1} {\left[ {\frac{1}{k} - \ln \left( {1 + \frac{1}{k}} \right)} \right]} + \frac{1}{n}\\ {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} > \frac{1}{n} > 0 \end{array}$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
所以数列${x_n}$有下界.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此,数列${x_n}$单调递减有下界,故$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } {x_n}$存在.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
证法2️⃣:
|
|
|
|
|
因为$$\left| {{x_n} - {x_{n + 1}}} \right| = \left| {\frac{1}{n} - \left[ {\ln {\kern 1pt} n - \ln (n - 1)} \right]} \right|$$
|
|
|
|
|
对$\ln {\kern 1pt} n - \ln (n - 1)$利用Lagrange中值公式,有
|
|
|
|
|
$$\ln {\kern 1pt} n - \ln (n - 1) = \frac{1}{{{\xi _n}}},其中n - 1 < {\xi _n} < n.$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此有$\left| {{x_n} - {x_{n - 1}}} \right| = \frac{{n - {\xi _n}}}{{n \cdot {\xi _n}}} < \frac{1}{{{{(n - 1)}^2}}}$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
而$\sum\limits_{n = 1}^\infty {\frac{1}{{{{(n - 1)}^2}}}}$收敛,故$\sum\limits_{n = 1}^\infty {\left| {{x_n} - {x_{n - 1}}} \right|}$收敛,从而${x_n} = \sum\limits_{k = 1}^n {\left( {{x_k} - {x_{k - 1}}} \right)} + {x_1}$也收敛.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此,数列$\ {x_n}$收敛,即 $\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty } {x_n}$ 存在.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例6
|
|
|
|
|
>令$c>0$,定义整序变量数列为: $x_1 = \sqrt{c}, x_2 = \sqrt{c +\sqrt{c}}, x_3 = \sqrt{c+\sqrt{c+\sqrt{c}}}, \cdots$
|
|
|
|
|
>求$\mathop {\lim }\limits_{n \to \infty }{x_n}$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
$x_n = \underbrace{\sqrt{c+\sqrt{c+\cdots\sqrt{c}}}}_{n\ \text{个根式}}$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
$x_{n+1} = \sqrt{c+x_n}$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
使用数学归纳法证明,整序变量 $x_n$ 单调增加, 同时有上界
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明 $x_n$ 单调:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
当 $n=1$ 时命题显然成立。
|
|
|
|
|
假设当 $n = k$ 时命题成立,即 $x_{k+1} > x_k$。
|
|
|
|
|
考虑 $n = k+1$ 的情形:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
x_{k+2} = \sqrt{c + x_{k+1}},\quad x_{k+1} = \sqrt{c + x_k}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
由归纳假设 $x_{k+1} > x_k$,可得:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
c + x_{k+1} > c + x_k
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
所以:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\sqrt{c + x_{k+1}} > \sqrt{c + x_k}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
即:$x_{k+2} > x_{k+1}$,故对一切正整数 $n$,都有 $x_{n+1} > x_n$,即 $\{x_n\}$ 是单调增加序列。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证明 $x_n$ 有上界(例如上界为 $\sqrt{c} + 1$)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
当 $n=1$ 时命题成立。
|
|
|
|
|
考虑 $n = k+1$ 的情形,由归纳假设 $x_k < \sqrt{c} + 1$,可得::
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
x_{k+1} = \sqrt{c + x_k}< c + (\sqrt{c} + 1)
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
为了证明 $x_{k+1} < \sqrt{c} + 1$,只需证明:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\sqrt{c + (\sqrt{c} + 1)} \le \sqrt{c} + 1
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
两边平方(因为两边均为正数):
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
c + \sqrt{c} + 1 \le c + 2\sqrt{c} + 1
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
化简得:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\sqrt{c} \le 2\sqrt{c}
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
由于 $c > 0$,此不等式显然成立,且等号仅在 $\sqrt{c} = 0$ 时成立,这与 $c > 0$ 矛盾,故实际上有严格不等式:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
\sqrt{c + (\sqrt{c} + 1)} < \sqrt{c} + 1
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
因此:
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
x_{k+1} < \sqrt{c} + 1
|
|
|
|
|
$$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
由数学归纳法,对一切正整数 $n$,都有 $x_n < \sqrt{c} + 1$,即 $\{x_n\}$ 有上界。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
因此序列收敛,有极限,不妨设 $\lim x_n = a$ , 则: $a = \sqrt{a+c}$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
解方程得: $a = \dfrac{\sqrt{4c+1}+1}{2}$。(负根舍去)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
# 介值定理
|
|
|
|
|
## 原理
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- **介值定理(Intermediate Value Theorem, IVT)**:
|
|
|
|
|
若函数 $f(x)$ 在闭区间 $[a,b]$ 上连续,且 $f(a) \neq f(b)$,则对于任意介于 $f(a)$ 和 $f(b)$ 之间的实数 $C$,至少存在一点 $\xi \in (a,b)$,使得 $f(\xi) = C$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- **零点定理(特殊情形)**:
|
|
|
|
|
若 $f(x)$ 在 $[a,b]$ 上连续,且 $f(a) \cdot f(b) < 0$,则至少存在一点 $\xi \in (a,b)$,使得 $f(\xi) = 0$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 适用情况
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
适用于连续函数在区间上的值域问题,尤其是:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- 证明方程在某区间内至少有一个根;
|
|
|
|
|
- 证明函数可取到某个中间值;
|
|
|
|
|
- 确定函数值域或解的存在性。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 优势
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. 不需求解方程,只需验证连续性和端点函数值;
|
|
|
|
|
2. 可用于证明解的存在性,构造性证明中常用;
|
|
|
|
|
3. 定理直观,易于理解和应用。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 劣势
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. 只能证明存在性,不能确定解的个数或具体位置;
|
|
|
|
|
2. 要求函数在闭区间上连续,否则定理不适用;
|
|
|
|
|
3. 对于非连续函数或开区间,需额外处理。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
## 例子
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] 例1
|
|
|
|
|
> 证明方程 $x^3 - 3x + 1 = 0$ 在区间 $(0,1)$ 内至少有一个实根。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
设 $f(x) = x^3 - 3x + 1$,则 $f(x)$ 在 $[0,1]$ 上连续。
|
|
|
|
|
计算:$f(0) = 1 > 0$,$f(1) = -1 < 0$。
|
|
|
|
|
由零点定理,至少存在一点 $\xi \in (0,1)$,使得 $f(\xi)=0$,即方程在 $(0,1)$ 内至少有一个实根。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] 例2
|
|
|
|
|
> 设函数 $f(x)$ 在 $[0,1]$ 上连续,且 $0 \leq f(x) \leq 1$,证明至少存在一点 $c \in [0,1]$,使得 $f(c) = c$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
构造辅助函数 $g(x) = f(x) - x$,则 $g(x)$ 在 $[0,1]$ 上连续。
|
|
|
|
|
计算:$g(0) = f(0) - 0 \geq 0$,$g(1) = f(1) - 1 \leq 0$。
|
|
|
|
|
若 $g(0)=0$ 或 $g(1)=0$,则取 $c=0$ 或 $c=1$ 即可。
|
|
|
|
|
否则 $g(0)>0$,$g(1)<0$,由零点定理,存在 $c \in (0,1)$ 使得 $g(c)=0$,即 $f(c)=c$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] **例3**
|
|
|
|
|
> 设$f(x)$在$[a,b]$上连续,且$a < c < d < b$。证明:在$(a,b)$内必存在点$\xi$,使得$mf(c)+nf(d)=(m+n)f(\xi)$,其中$m,n$为任意给定的自然数。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析:**
|
|
|
|
|
因$f(x)$在$[a,b]$上连续,所以$f(x)$在$[a,b]$上能取得最大值$f_{\max}$和最小值$f_{\min}$。又因为 $(m+n)fmin⩽mf(c)+nf(d)⩽(m+n)fmax$, 即$$f_{\min} \leqslant \frac{mf(c) + nf(d)}{m + n} \leqslant f_{\max}$$故由介值定理,在$[a,b]$上必存在一点$\xi$,使得 $m+nmf(c)+nf(d)=f(ξ)$, 即$mf(c) + nf(d) = (m + n)f(\xi)$。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] **例4**
|
|
|
|
|
> 一支巡逻小分队定期到山上的岗哨换岗,每天上午7点从营地出发,8点到达目的地。第二天上午7点沿原路返回,8点前返回到达山下营地。利用零点定理证明,在换岗的路途中必有一点,小分队在两天中的同一时刻经过该点。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
设上山的路程函数为$s=f_1(t)$($7\leqslant t\leqslant8$),则$f_1(7)=0$,$f_1(8)=D$($D$为两岗哨之间的距离) 下山的路程函数为$s=f_2(t)$($7\leqslant t\leqslant8$),则$f_2(7)=D$,$f_2(8)=0$ 作辅助函数$F(t)=f_1(t)-f_2(t)$,则$F(t)$在$[7,8]$上连续,且$F(7)=-D$,$F(8)=D$ 由零点定理知,至少存在$\xi\in(7,8)$使$F(\xi)=0$ 即在换岗的路途中必有一点,小分队在两天中的同一时刻经过该点。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
> [!example] 例5
|
|
|
|
|
> 设$f(x)$在$(-\infty,+\infty)$上连续,且$\lim\limits_{x \to \infty}\frac{f(x)}{x}=0$,试证存在$\xi\in(-\infty,+\infty)$,使$f(\xi)+\xi=0$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**解析**
|
|
|
|
|
步骤1:构造辅助函数并分析连续性 设辅助函数$F(x)=f(x)+x$。 已知$f(x)$在$(-\infty,+\infty)$上连续,$y=x$在$(-\infty,+\infty)$上也连续,根据连续函数的和运算性质,$F(x)$在$(-\infty,+\infty)$上连续。
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
步骤2:利用极限条件分析$F(x)$在无穷远处的符号 $$\lim\limits_{x \to \infty}\frac{f(x)}{x}=0,可得:
|
|
|
|
|
$$$$\lim\limits_{x \to +\infty}\frac{F(x)}{x}=\lim\limits_{x \to +\infty}\left(\frac{f(x)}{x}+1\right)=0+1=1>0$$$$\lim\limits_{x \to -\infty}\frac{F(x)}{x}=\lim\limits_{x \to -\infty}\left(\frac{f(x)}{x}+1\right)=0+1=1>0$$ 根据函数极限的保号性:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- 存在$X_1>0$,当$x>X_1$时,$\frac{F(x)}{x}>0$,又$x>0$,故$F(x)>0$。取$x_1=X_1+1$,则$F(x_1)>0$。
|
|
|
|
|
- 存在$X_2>0$,当$x<-X_2$时,$\frac{F(x)}{x}>0$,又$x<0$,故$F(x)<0$。取$x_2=-X_2-1$,则$F(x_2)<0$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
步骤3:应用零点存在定理得出结论 $F(x)$在闭区间$[x_2,x_1]$上连续,且$F(x_2)<0$,$F(x_1)>0$。 由零点存在定理,至少存在一点$\xi\in(x_2,x_1)\subset(-\infty,+\infty)$,使得$F(\xi)=0$,即$f(\xi)+\xi=0$
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>[!example] 例6
|
|
|
|
|
>设$f(x)$在$[0,1]$上连续,且$f(0)=f(1)$,试证:对任何自然数$n$,必存在一点$c\in[0,1-\frac{1}{n}]$,使$f(c)=f(c+\frac{1}{n})$.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**分析** 根据题意,我们需要证明连续函数$F(x)=f(x)-f(x+\frac{1}{n})$有零点,关键是找两点$a、b$,使得$F(a)F(b)<0$.一般会找区间的两个端点,但问题是我们无法确定$F(0)\cdot F(1-\frac{1}{n})$是否小于$0$。正向难以解决,不妨尝试一下反证法.
|
|
|
|
|
**证法一** 反证法.若不然,则存在自然数$m$,使得$\forall x\in[0,1-\frac{1}{m}]$,均有$f(x)\neq f(x+\frac{1}{m})$,即$f(x)-f(x+\frac{1}{m})\neq0$,不妨设$f(x)>f(x+\frac{1}{m})$.依次取$x=0,\frac{1}{m},\frac{2}{m},\cdots,\frac{m-1}{m}$,则有$$f(0)>f(\frac{1}{m})>\cdots>f(\frac{m}{m})=f(1),$$这与$f(0)=f(1)$矛盾.故结论成立.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
**证法二** 记$$F(x)=f(x)-f(x+\frac{1}{n}),x\in[0,1-\frac{1}{n}],$$则$F(x)$在$[0,1-\frac{1}{n}]$上连续,且$$F(0)=f(0)-f(\frac{1}{n}),F(\frac{1}{n})=f(\frac{1}{n})-f(\frac{2}{n}),\cdots,F(1-\frac{1}{n})=f(1-\frac{1}{n})-f(1).$$上面各式相加得$$F(0)+F(\frac{1}{n})+\cdots+F(1-\frac{1}{n})=f(0)-f(1)=0.$$若$F(\frac{k}{n})(k=0,1,\cdots,n-1)$中至少有一个为$0$,则结论已成立.否则,必$\exists k_1,k_2\in\{0,1,2,\cdots,n-1\}$,使得$F(k_1)F(k_2)<0$,由介值定理(或零值定理),必有一点$c$介于$\frac{k_1}{n}$和$\frac{k_2}{n}$之间,使得$F(c)=0$即$$f(c)=f(x+\frac{1}{n}).$$
|